احساس تنهایی اجتماعی ـ عاطفی در شخصیت‌های برونگرا و درونگرا با توجه به نقش انواع حمایت اجتماعی ادراک شده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه زنجان

چکیده

مقدمه: ویژگی‌های شخصیتی ازجمله عوامل موثر در تفاوت‌های فردی اشخاص است که می‌تواند نقش مهمی درجلب حمایت از دیگران و یا احساس تنها بودن آنها ایفا کند. هدف از پژوهش حاضر بررسی احساس تنهایی اجتماعی ـ عاطفی در شخصیت‌های برونگرا و درونگرا باتوجه به نقش انواع حمایت اجتماعی ادراک‌شده بود.
روش: تحقیق حاضر به روش روش علّی – مقایسه‌ای برروی دانشجویان دانشگاه زنجان انجام شد. تعداد 200 دانشجو به صورت هدفمند و با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و با پرسشنامه شخصیتی آیزنک آزمون شدند. 89 نفر انتهای  پیوستار درونگرایی - برونگرایی (45 زن و 44 مرد) انتخاب و پرسشنامه‌های حمایت اجتماعی ادراک‌شده و احساس تنهایی اجتماعی - عاطفی را تکمیل کردند.
نتایج: تحلیل داده‌ها از طریق تحلیل واریانس چندمتغیری نشان داد برونگرایان حمایت اجتماعی ادراک‌شده بیشتر و تنهایی اجتماعی - عاطفی کمتری را گزارش کردند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که تنها در احساس تنهایی عاطفی متغیرهای پیش‌بین دو گروه متفاوت بود. حمایت اجتماعی ادراک‌شده از اشخاص مهم در برونگرایان و حمایت اجتماعی ادراک‌شده دوستان در درونگرایان پیش‌بین‌های معنادار احساس تنهایی عاطفی بودند. در خرده‌مقیاس‌های احساس تنهایی اجتماعی و خانوادگی در هر دو گروه به ترتیب حمایت اجتماعی ادراک‌شده دوستان و خانواده نقش معناداری داشتند. 
بحث و نتیجه‌گیری: ارتباط با خانواده، دوستان و دیگر اشخاص مهم برای احساس سلامت افراد ضروری است و فقدان یا کمبود حمایت‌های اجتماعی، منجر به احساس تنهایی خواهد شد. همه انسان‌ها در شرایط مختلف ممکن است احساس تنهایی را تجربه کنند اما به سبب تفاوت در نوع و میزان تعاملات، شدت و نوع آن در درونگرایان و برونگرایان متفاوت است. از این رو توصیه می‌شود هم افراد درونگرا و هم افراد برونگرا روش‌های مناسب برقراری رابطه و جلب حمایت اجتماعی را متناسب با ویژگی‌های شخصیتی‌شان آموزش ببینند تا از احساس تنهایی آن‌ها جلوگیری شود.

کلیدواژه‌ها


1- فتحی آشتیانی، علی و داستانی، محبوبه. (1392). آزمون های روانشناختی: ارزشیابی شخصیت و سلامت. تهران: نشر بعثت.
2-  فیست، جس و فیست، گریگوری جی. (1393). نظریه های شخصیت. ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران: نشرروان.
3- خرمائی، فرهاد و فرمانی، اعظم. (1393). بررسی نقش پنج عامل بزرگ شخصیت در پیش بینی صبر و مؤلفه­های آن در دانشجویان. روانشناسی بالینی و شخصیت، سال 21، شماره 11، صص 24-11.
4- قاصدی مرکیه، سالومه؛ طالع پسند، سیاوش و رحیمیان بوگر، اسحاق .(1394). نقش عوامل شخصیتی و انگیزشی در استفاده از فیسبوک. روانشناسی بالینی و شخصیت، سال 13، شماره 2، صص 114-105.
5-  سالاری، هادی و بصیری مقدم،کوکب.(1384). بررسی ارتباط بین تیپ شخصیت و نستوهی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی گناباد پاییز سال 1382. فصلنامه دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سال 12، شماره 2 ، صص 47 ـ 42.
6- عبدلی، بهروز. (1373). بررسی ویژگیهای شخصیتی دانشجویان ورزشکار نخبه. پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
7- راس، آلن. (1382). روانشناسی شخصیت (نظریه ها و فرآیندها). ترجمه سیاوش جمالفر، تهران: نشر روان.
8-Khalil, R. (2016). Influence of extroversion and introversion on decision making ability.International. Journal of Research in Medical Sciences.vol:4. pp. 1534-1538.
9- اسدی، حسن؛ باقرزاده، فضل­الله و سیدعلیزاده زحمتکش، سیدمحمدباقر. (1382). درونگرایی و برونگرایی و ارتباط آن با تنیدگی شغلی در معلمان ورزش منطقه 10 آموزش و پرورش تهران .فصلنامه حرکت،  سال16، شماره 1، صص 177-159.
 10- Ward, C. C., & Tracey, T. J. G. (2004). Relation of Shyness with Aspects of Online Relationship Involvement. Journal of Social and Personal Relationship. Vol.: 21 pp.611-623.
11- Seidman, G.(2013). Self-presentation and belonging on Facebook: How personality influences social media use and motivations. Personality and Individual Differences. Vol.: 54. pp. 402–407.
12- کی نیا، مهدی.(1388) .روانشناسی جنایی. تهران: نشر رشد.
13-Moynihan, L. M., & Peterson, R. S. (2001). A contingent configuration approach to understanding the role of personality in organizational groups. Research in Organizational Behavior. Vol.: 23. pp. 327-378.
14- قاسمی پور، مریم و جهانبخش گنجه، سحر.(1389). رابطه حمایت اجتماعی و سلامت روان در دانشجویان شهرستان خرم­آباد (درسال 1388). فصلنامه علمی ـ پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی لرستان، سال12، شماره1 صص64-57.
15- بخشی­پور رودسری، عباس؛ پیروی، حمید و عابدیان، احمد.(1384). بررسی رابطه میان رضایت از زندگی و حمایت اجتماعی با سلامت روان در دانشجویان. فصلنامه اصول بهداشت روانی، سال7 ، شماره28، صص152- 145.
16- Gulact, F. (2010).The effect of perceived social support on subjective well-being.  Procedia- social and behavioral sciences. Vol: 2. pp. 44- 49.
17- Cukrowicz, K. C., Franzese, A. T., Thorp, S.R., Cheavens, J. S., & Lynch, T.R. (2008). Personality traits and perceived social support among depressed older adults. Aging Mental Health. Vol: 12 pp. 662-669.
18- Pentina, I., & Zhang, L. (2016). Effects of social support and personality on emotional disclosure on Facebook and in real life, Behaviour & Information Technology.Vol:35, pp.1-9.
19- Onyishi, I. E., Okongwu, O. E., & Ugwu, F. O. (2012). Personality and social support as predictors of life satisfaction of Nigerian prisons officers. European Scientific Journal. Vol: 8. pp. 110-125.
20- Theeke, L. A. (2009). Predictors of loneliness in U. S. adults over age sixty-five. Archives of Psychiatric Nursing. Vol: 23. pp. 387-396.
21- Schmaker, J. F., Shea, J. D., Monfries, M. M., & Groth- Marnat, G. (1993). Loneliness and life satisfactin in Japan and Australia. The Journal of Psychology, Vol: 12.pp. 65-71.
22-  Routasalo,P. E., Savikko, N., Tilvis, R. S., Strandberg, T. E., & Pitkala, K. H. (2006). Social contacts and Their Relationship to Loneliness among people –Apopulation- Based study. Gerontology. Vol: 52.pp. 181-187.
23- Merz, E.M., Jak, S., 2013. The long reach of childhood. Childhood experiences influence close relationships and loneliness across life. Advances in Life Course Research. Vol: 18.pp. 212–222.
24- بیرامی، منصور؛ موحدی، یزدان و موحدی، معصومه. (1393). ارتباط حمایت اجتماعی ادراک شده و احساس تنهایی اجتماعی ـ عاطفی با اعتیاد به اینترنت در جامعه دانشجویی. دوفصلنامه شناخت اجتماعی، سال 3 ، شماره 6، صص 121- 109.
25- Kapıkıran, S. (2013). Loneliness and life satisfaction in Turkish early adolescents: the mediating role of self esteem and social support. Social Indicators Research.Vol: 111. pp. 617–632.
26- Bandura, A. (2002). Growing primacy of human agency in adaptation and change in the electronic era. European Psychologist. Vol: 7. pp. 2-16.
27- Zhang, Y. (2015). Personality, social support, and loneliness among centenarians: a comparison between self- and proxy reports. (Mo). Iowa State University.
28- Eysenck, H.J., Eysenck, S. B. G. (1975). Manual of the Eysenck Personality Questionnaire (adult and junior).London. Hodder, Stoughton, editors.
29- کاویانی، حسین؛ پورناصح، مهرانگیز و موسوی، اشرف السادات.(1384). هنجاریابی و اعتبارسنجی فرم تجدید نظر شده پرسش نامه شخصیتی آیزنگ در جمعیت ایرانی. فصلنامه اندیشه ورفتار، سال 11 ،شماره 3، صص311-304.
30- شکری، امید؛ فراهانی، محمد تقی؛ کرمی نوری، رضا؛  ومرادی، علیرضا .(1391).حمایت اجتماعی ادراک شده وتنیدگی تحصیلی:نقش تفاوتهای جنسی و فرهنگی. فصلنامه روانشناسی تحولی: روان شناسان ایرانی،سال9، شماره34، صص 156-143.
31- جوکار، بهرام و سلیمی، عظیمه.(1390).ویژگی های روانسنجی فرم کوتاه مقیاس احساس تنهایی اجتماعی و عاطفی بزرگسالان .مجله علوم رفتاری،سال5،شماره 4،311 صص317- 311.
32-Swickert, R. J., Rosentreter, C. J.,  Hittner, J. B., & Mushrush J. E.(2002). Extraversion, social support processes, and stress. Personality and Individual Differences vol: 32. pp. 877–891.
33- Stoeckli, G. (2010). The role of individual and social factors in Classroom Loneliness .The journal of educational research, vol: 103. pp. 28-39.
34- Kelly, L., Keaten, J., Finch, C., Duarte, I., Hoffman, P., & Michels, M. (2002).Family Communication Patterns and the Development of Reticence. Communication Education. Vol: 51.pp. 202-209.
35- Ledbetter, A. M., & Schrodt, P. (2008). Family Communication Patterns and Cognitive Processing: Conversation and Conformity Orientations as Predictors of Informational Reception Apprehension. Communication Studies. Vol: 59.pp. 388-401.
36- Gudykunst, W.B., & Nishida, T. (2001).Anxiety, uncertainty, and perceived effectiveness of communication across relationships and cultures. International Journal of Intercultural Relations.vol: 25. pp. 55-71.
37- رحیمی، داود؛ طالبیان، محمد حسن ؛ روح الهی، حسین و نقدی نسب، لیلا .(1391). ویژگی های شخصیتی با بهزیستی روانشناختی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز. سومین همایش ملی مشاوره، خمینی شهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر.
38- ذﺑﯿﺤﯽدان، ﺳﺤﺮ.(1389). راﺑﻄﻪ ی اﻟﮕﻮﻫﺎی ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﺧﺎﻧﻮاده و اﺣﺴﺎس ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﺑﺎ واﺳﻄﻪ ﮔﺮی ﺧﻮد ﻧﻘﺪی و ﺧﻮد ﺧﺎﻣﻮﺷﯽ. ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ارﺷﺪ، شیراز: داﻧﺸﮕﺎه ﺷﯿﺮاز.
39- Pamukçu, B., & Meydan, B. (2010).The role of empathic tendency and perceived social support in predicting loneliness levels of college students. Social and Behavioral Sciences.vol: 5.pp. 905–909.
40-Tikainnen, P., & Heikkinen, R.L. (2005). Association between loneliness, depressive symptom and perceived togetherness in older people. Aging Mental Health.Vol:9. pp. 526–534.
41-Takakura, M. & Sakihara, S. (2001). Psychological correlates of depressive symptoms among Japanese high school. Journal of adolescent health.Vol: 28.pp 82-89.
42-کلانتری، عبدالحسین و حسینی زاده آرانی،سید سعید.(1394). دین، سلامت روان و احساس تنهایی بررسی نسبت میان میزان دینداری و سلامت روان با احساس تنهایی( مورد مطالعه: شهروندان تهرانی). فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، سال 26، شماره4، صص44 – 25.
 43- رحیم زاده،سوسن؛ بیات، مریم و اناری، آسیه.(1388). احساس تنهایی و خوداثربخشی اجتماعی در نوجوانان.روانشناسی تحولی:روانشناسان ایرانی،سال 6، شماره 22، صص96 – 87.
44-سلیمی، عظیمه؛ جوکار، بهرام و نیک پور، روشنک.(1388). ارتباطات اینترنتی در زندگی: بررسی نقش ادراک حمایت اجتماعی و احساس تنهایی در استفاده از اینترنت. فصلنامه مطالعات روانشناختی، سال5، شماره 3، صص102 -81.
45- Utz, R. L., Swenson, K.L., Caserta, M., Lund, D., & deVries, B. (2014). Feeling lonely versus being alone: loneliness and social support among recently bereaved persons. The Journal of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences. Vol: 69. pp. 85-94.
46-ریو. (1394). انگیزش و هیجان. ترجمه یحیی سیدمحمدی، تهران: نشرویرایش.