مقایسه اثربخشی سه روش درمانگری مبتنی بر طرحواره، شناختی - رفتاری و ذهن آگاهی بر کاهش اضطراب و افسردگی همسران جانبازان

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شیراز

2 دانشگاه الزهرا

3 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بیرجند

4 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن

چکیده

مقدمه: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان های مبتنی بر طرحواره، شناختی-  رفتاری و ذهن آگاهی بر کاهش نشانه های اضطراب و افسردگی همسران جانبازان که خود مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر بودند، انجام شد.
روش: روش پژوهش شبه آزمایشی و در قالب طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل بود. نمونه پژوهش، 44 نفر از همسران جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از ضربه مزمن ناشی از جنگ تحمیلی بودند که مبتلا به اضطراب فراگیر و مراجعه کننده به درمانگاه بیمارستان روانپزشکی صدر بوند. بر اساس فرم کوتاه مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس و مصاحبه تشخیصی مبتنی بر ویرایش پنجم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، اختلال اضطراب فراگیر تشخیص داده شده و سپس بیماران به طور تصادفی در سه گروه آزمایشی 11 نفره و یک گروه کنترل 11 نفره جایگزین شدند.
نتایج: نتایج حاصل از تحلیل داده ها توسط تحلیل کوواریانس چند متغیره نشان داد که اختلاف میانگین نمرات اضطراب و استرس در بین سه گروه آزمایش درمان شناختی - رفتاری، طرحواره درمانی و درمان ذهن آگاهی معنادار نیست و هر سه شیوه به یک میزان و به صورت معناداری در کاهش اضطراب و استرس افراد مورد بررسی نقش دارند. همچنین نتایج بررسی اثربخشی درمان های مذکور نشان داد که دو روش درمانگری مبتنی بر شناختی - رفتاری و طرحواره به صورت معناداری و به یک میزان در کاهش نشانه های افسردگی افراد مورد بررسی موثر هستند ولی اثربخشی طرح‌واره‌درمانی و درمان شناختی رفتاری در کاهش علایم افسردگی افراد مورد بررسی به صورت معناداری بیشتر از مداخله مبتنی بر ذهن آگاهی می باشد.
بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش حاضر بیانگر آن است که تفاوت معناداری در میزان اثرگذاری سه شیوه درمانی  مذکور در کاهش اضطراب و استرس همسران جانبازان که خود مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر هستند، وجود ندارد ولی در شرایطی که علائم افسردگی در این دسته از افراد وجود داشته باشد، درمان ترجیحی در کاهش پریشانی هیجانی، درمان شناختی رفتاری و یا طرح‌واره‌درمانی می باشد.

کلیدواژه‌ها


منابع: 1- O’Toole, B.I., Outram, S., Catts, S.V., Pierse, K.R. (2010). The mental health of partners of Australian Vietnam veterans three decades after the war and its relation to veteran military service, combat, and PTSD. J. Nerv. Ment. Dis., 198(11): PP. 841–45. 2- Dekel, R., Solomon, Z., Bleich, A. (2005). Emotional distress and marital adjustment of caregivers: Contribution of level of impairment and appraised burden. Anxiety. Stress. Copin., 18: PP. 71– 82. 3- Klarić, M., Frančišković, T., Obrdalj, E.C., Petrić, D., Britvić, D., Zovko, N. (2012). Psychiatric and health impact of primary and secondary traumatization in wives of veterans with posttraumatic stress disorder. Psychiatr. Danub., 24(3): pp. 280-6. 4-Verdeli, H., Baily, C., Vousoura, E., Belser, A., Singla, D., Manos, G. (2011). The case for treating depression in military spouses. J. Fam. Psychol., 25: pp. 488–96. 5- Herzog, J.R., Everson, R.B., Whitworth, J.D. (2011). Secondary Trauma Symptoms in Spouses of Combat-Exposed National Guard Soldiers Mediate Impacts of Soldiers’ Trauma Exposure on Their Children?. Child. Adolesc. Soc. Work. J., 28: pp. 459–73. 6- Dekel, R., Solomon, Z. (2007). Secondary traumatization among wives of war veterans with PTSD. In: Figley CR, Nash WP, editors. Combat stress injury: Theory, research, and management. New York: Routledge. pp. 137-57. 7. کاظمی، آمنه سادات (1391). اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی مبتنی برذهن آگاهی در کاهش علایم اختلال استرس پس از ضربهی ثانویه و مشکلات روانشناختی همسران افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه. اندیشه و رفتار، شماره 23، صص 42-31. 8. کاظمی، آمنه سادات، بنی جمالی، شکوه السادات ، احدی، حسن ، فرخی، نورعلی (1391) . بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی- رفتاری در کاهش علایم اختلال استرس پس از ضربه ثانویه (STSD) و مشکلات روان شناختی همسران جانبازان مبتلا به PTSD مزمن ناشی از جنگ تحمیلی. فصلنامه علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، شماره 2، صص 129-122. 9- Saltzman, W.R., Lester, P., Beardslee, W.R., Layne, C.M., Woodward, K., Nash, W.P. (2011). Mechanisms of Risk and Resilience in Military Families: Theoretical and Empirical Basis of a Family-Focused Resilience Enhancement Program. Clin. Child. Fam. Psychol. Rev., 14: pp. 213–30. 10- Mehri Nejad, S.A., Ramezan, Saatchi, L. (2016). Impact of Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Depression, Anger and Emotion Regulation of Veterans’ Spouses. Iran. J. War. And. Public. Health, 8: pp. 141-148. 11- Blow, A.J., Curtis, A.F., Wittenborn, A.K., Gorman, L. (2015). Relationship Problems and Military Related PTSD: The Case for Using Emotionally Focused Therapy for Couples. Contemp. Fam. Ther., 37: pp. 261–70. 12- Schnurr, P.P., Friedman. M.J., Engel, C.C., Foa, E.B., Shea, M.T., Chow, B.K., et al. (20070.) Cognitive behavioral therapy for posttraumatic stress disorder in women: a randomized controlled trial. JAMA., 297: pp. 820–30. 13- Halgin, R.P., Whitbourne, S.K. (2005). Abnormal psychology: Clinical perspectives on psychological disorders. 6th ed. New York, NY: McGraw-Hill. 14. Corey, G. (2005). Theory and Practice of Counseling and Psychotherapy. 7th ed. Belmont CA: Books/ Cole. 15- Barlow, D.H.F., Hofman, S.G. (1997). Efficacy and dissemination of psychological treatments. In: clart DM & Fairburn GG, editors. Science and practice of cognitive behavior therapy. Oxford: Oxford University Press. 16- Newman, M.G. (2000). Recommendation for a cost-offset model of psychotherapy allocation using generalized. Anxiety disorder as an example. J. consult. clin. psychol., 68: pp. 549-55. 17. Boscarino, J.A., Figley, C.R., Adams, R.E. (2004). Compassion fatigue following the September 11 terrorist attacks: A study of secondary trauma among New York City social workers. Int. J. Emerg. Ment. Health., 6: pp. 57-66. 18- Klaric, M., Kvesic, A., Mandic, V., Petrov, B., Franciskovic, T. (2013). Secondary traumatization and systemic traumatic stress. Med. Acad. Mostariensia., 1: pp. 29-36. 19- Cockram, D.M., Drummond, P.D., Lee, C.W. (2010) Role and treatment of early maladaptive schemas in Vietnam Veterans with PTSD. Clin. Psychol. Psychother., 17: pp. 165-82. 20. ابوالمعالی خدیجه ، کمال، اکرم سادات (1393). اثربخشی آموزش مبتنی بر طرح واره بر کاهش علائم استرس پس از ضربه ثانویه(STS) در همسران جانبازان مبتلا بهPTSD. نشریه طب جانباز ، سال هفتم، شماره 26، صص 28-21. 21- Kabat- zinn, J. (1994). Wherever you go, there you are: Mindfullness meditation in everybody life. New York: Hyperion. 22- Segal, Z.V., Williams, J.M.G., Teasdale, J.D. (2002). Mindfulness- based cognitive therapy for depression: A New approach to preventing relapse. New York: Guilford press. 23- Astin, J.A. (1997). Stress reduction through mindfulness meditation: effects on psychological symptomatology, sense of control and spiritual experiences. Journal of Psychotherapy and Psychosomatics, 66: pp. 97–106. 24- فرهادی ، مریم، پسندیده ، محمد مهدی. اثر بخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی در کاهش استرس، اضطراب و افسردگی و افزایش خودکار آمدی در بیماران زن مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (ام اس). فصلنامه روانشناسی بالینی و شخصیت. زیر چاپ. 25. Evans, S., Ferrando, S., Findler, M., Stowell, Ch., Smart, C., Haglin, D. (2008). Mindfulness-based cognitive therapy for generalized anxiety disorder. Journal of Anxiety Disorders, 22: pp. 716–721. 26- King, A.P., Erickson, T.M., Giardino, N.D., Favorite, T., Rauch, S.A., Robinson, E., et al. (2013). A pilot study of group mindfulness-based cognitive therapy (MBCT) for combat veterans with posttraumatic stress disorder (PTSD). Depress. Anxiety., 30: pp. 638–45. 27- Follette, V. (2006). Mindfulness and Trauma: implications for treatment. J. Ration. Emot. Cogn. Behav. Ther., 24: pp. 45-61. 28- Durham, R,C. (2006). Prediction of treatment outcome. In, G.C.L. Graham & Q.A. Wells. (Eds.), Worry and its psychological disorders. New York: Weily. 29- Henry, J., Crawford, J.R. (2005). The short-form version of the Depression Anxiety stress scales (DASS-21). Brit. J. clin. psychol., 44: pp. 227-39. 30. مرادی منش، فردین , احدی، حسن, جمهری، فرهاد, رهگذر، مهدی (1391). رابطه درماندگی روان شناختی با کیفیت زندگی در زنان مبتلا به سرطان پستان. فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی زابل(رستمینه)، شماره 2، صص 59-51. 31. فری، مایکل (1384) . راهنمای عملی شناخت درمانی گروهی، ترجمه مسعود محمدی و رابرت فرنام. تهران: انتشارات رشد. 32. Cockram, D. (2009). Role and treatment of early maladaptive schemas in Vietnam veterans with PTSD [MA Thesis]. Western Australia: School of Psychology, Murdoch University. 33. Speca, M., Carlson, L.E. (2000). A randomized wait list controlled clinical trial: The effect of a mindfulness meditation-based stress reduction program on mood and symptoms of stress. Psychosom. Med., 62: pp. 613-22. 34. Wampold BE1,2, Flückiger C3, Del Re AC4, Yulish NE1, Frost ND1, Pace BT5, Goldberg SB1, Miller SD6, Baardseth TP7, Laska KM8, Hilsenroth MJ9. (2017). In pursuit of truth: A critical examination of meta-analyses of cognitive behavior therapy. Sycho. Ther. Res., 27: pp. 14-32. 35. Aslami, E.,Alipour, A., Najib, F.S., Aghayosefi, A.R. (2017). A Comparative Study of Mindfulness Efficiency Based on Islamic-Spiritual Schemes and Group Cognitive Behavioral Therapy on Reduction of Anxiety and Depression in Pregnant Women. Int. J. Community. Based. Nurs. Midwifery., 5: pp. 144–152. 36. Otte, C. (2011). Cognitive behavioral therapy in anxiety disorders: current state of the evidence. Dialogues. Clin. Neurosci., 13: pp. 413-21. 37. Thoma, N., Pilecki, B., McKay, D. (2015) .Contemporary Cognitive Behavior Therapy: A Review of Theory, History, and Evidence. Psychodynamic. Psychiatry., 43: pp. 423–462. 38. Bakos, D.S., Gallo, A.E., Wainer, R. (2015). Systematic review of the clinical effectiveness of schema therapy. Contemp. Behav. Health. Care., 1: pp. 11-15. 39. Kindynis, S.1., Burlacu, S., Louville, P., Limosin, F. (2013). Effect of schema-focused therapy on depression, anxiety and maladaptive cognitive schemas in the elderly. Encephale., 39: pp. 393-400. 40. Motlagh, M.G., Manshaee, G., Askari, K., Talebi, H. (2017). The Effectiveness of Schema Therapy and Mindfulness Based Cognitive Therapy on the Rate of Using Negative Automatic Thoughts in Depressive Patients. Iran jo educational sociology., 1: pp.18-25. 41- Renner, F., Lobbestae, J., Peeters, F., Arntz, A., Huibers, M. (2012). Early maladaptive schemas in depressed patients: stability and relation with depressive symptoms over the course of treatment. J. Affect. Disord., 136: pp. 581-90. 42- Brink, N.E. (2005). Using emotions, hypnosis, and the past to increase the effectiveness of cognitive-behavior therapy. Imagin. Cogn. Pers., 24: pp. 281-292. 43- Young, J.E., Klosko, J.S, Weishaar, M.E. (2006). Schema therapy a practitioner's guide. New York: The Guilford Press. 44- Roemer, L., Orsillo, S. M. (2002). Expanding our conceptualization of and treatment of generalized anxiety disorder: integrating mindfulness/acceptance-based approaches with existing cognitive-behavioral models. Clinical Psychology: Science. and. Practice., 9: pp. 54–68. 45- Gabiriel KT. (2007). Trauma exposure, posttraumatic stress, and Mindfulness. A dissertation submitted to the graduate faculty of the University of Georgia in partial fulfillment of the requirements for the degree doctor of philosophy. Athens: Georgia. 46. آزاد مرزآبادی، اسفندیار، آریاپوران، سعید، مقتدائی، کمال (1392). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر علایم روان شناختی جانبازان با اختالل استرس پس از سانحه. مجله علوم رفتاری، شماره 1 ، صص 77-67. 47- Vujanovic, A.A., Niles, B., Pietrefesa, A., Schmertz, S.K., Potter, C.M. (2011). Mindfulness in the Treatment of Posttraumatic Stress Disorder among Military Veterans, Professional Psychology: Research and practice, 42: pp. 24 –31. 48- Conradi, H.J., De Jonge, P. & Ormel, J. (2008). Cognitive behavioral therapy versus usual care in recurrent depression. Brit. J. Psychiat., 193: PP. 505–506. 49. ملیانی، مهدیه ، اللهیاری، عباس علی، آزادفلاح، پرویز ، فتحی آشتیانی، علی ، طاولی، آزاده (1393). مقایسه اثربخشی درمان ذهن آگاهی مبتنی بر شناخت و درمان شناختی- رفتاری بر پیش بین های عود در مبتلایان به افسردگی اساسی عود کننده. روانشناسی بالینی و شخصیت. سال بیست و یکم، شماره 10، صص 86-75. 50. Omidi, A., Khani, M., Poorshahbaz, P., Dolatshahi, A. (2008). Efficacy of combined Cognitive Behavior Therapy and Mindfulness Based Cognitive Therapy in patients with Major Depressive Disorder. Feyz., 12: pp. 9-14.