اثربخشی درمان معنوی خداسو و درمان‌های غیر معنوی در مدیریت استرس ناشی از بحران شیوع کرونا و طراحی مقدماتی الگوی معنوی مداخله روانشناختی در بحران کرونا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

2 دانشگاه علامه طباطبایی

3 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات

4 دانشگاه علم و فرهنگ

5 حوزه علمیه قم

6 دانشگاه پیام نور تهران مرکز

چکیده

مقدمه: مشکلات روانشناختی ناشی از شیوع ویروس کرونا، استرس گسترده‌ایی را در سطح جهان ایجاد کرد و باعث شکل‌گیری پروتکل‌های متعدد برای کمک روانشناختی به افراد شده است. قصد مقاله حاضر مطالعه اثر مداخله معنوی و مداخلات غیر معنوی در مدیریت استرس ناشی از شیوع کرونا در مراجعان تهرانی مراجعه‌کننده به کلینیک‌های روانشناسی است.
روش: پرسشنامه ساختار یافته برای بررسی اثرات استرس ناشی از شیوع کرونا از طریق اینترنت در اختیار سه گروه‌ قرار گرفت و از 120 پرسشنامه تکمیل شده تا زمان تحلیل نتایج 60 نفر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
نتایج: یافته‌‌ها نشان داد که کسانی که درمان‌های روانشناختی را گذرانده‌اند نسبت به کسانی که هیچ درمانی را نگذرانده‌اند بهتر توانسته‌اند استرس خود را در شرایط بحرانی مهار کنند. همچنین یافته‌‌ها در مقایسه بین درمان معنوی و دیگر درمان‌های روانشناختی نشان می‌دهدکه درمان معنوی خداسو توانسته است در ابعاد مختلف به افراد کمک کند و در بسیاری از زمینه‌‌ها به طور معناداری از درمان‌های غیرمعنوی در مهار استرس کارآمدتر بود. این یافته‌‌ها مبنای تهیه پرتکل برای مقابله با استرس ناشی از شیوع بیماری کرونا شد. بدین منظور پاسخ کسانی که درمان‌های معنوی گذرانده بودند مورد مطالعه قرار گرفت و سپس بر اساس پرتکل درمان چند بعدی معنوی یک برنامه کوتاه مدت برای مهار استرس افراد مبتلا تهیه شد.
بحث و نتیجه‌گیری: بنابراین براساس منابع دینی، یافته‌های علمی و درمان چند بعدی معنوی که در آن از منابع دینی و یافته‌های بالینی برای کمک به مراجعان استفاده شده است، می‌توان نتیجه گرفت که مداخلات معنوی برای مدیریت بحران‌ها کارآمد بوده و می‌توان براساس آن برنامه مدیریت بحران‌های روانشناختی طراحی کرد.

کلیدواژه‌ها


 1- Slaiku, K. A. (1990). Crisis intervention (2nd Ed.). Boston: Allyn & Bacon.
2- Xiang, Y.T., Yang, Y., Li, W., Zhang, L., Zhang, Q., Cheung, T., Ng, C.H., (2020).Timely mental health care for the 2019 novel coronavirus outbreak is urgently needed. Lancet Psychiatry. 7(3), PP.228-229.
3- Zhang, J., Wu, W., Zhao, X., & Zhang, W. (2020). Recommended psychological crisis intervention response to the 2019 novel coronavirus pneumonia outbreak in China: a model of West China Hospital. Precision Clinical Medicine.
4- Duan, L., Zhu, G., (2020). Psychological interventions for people affected by the COVID-19 epidemic. Lancet Psychiatry. 7 (4): pp.300-302
5- Rubin, G.J., Wessely, S., (2020). Coronavirus: The psychological effects of quarantining a city. The BMJ Opinion. Retrieved from https://blogs.bmj.com/bmj/2020/01/24/coronavirus-thepsychological-effects-of-quarantining-a-city/.
6- Angus Reid Institute (2020). Half of Canadians taking extra precautions as
7-Taylor, S. (2019). The psychology of pandemics: Preparing for the next global outbreak of infectious disease. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing.
8- Aguilera, J. (2020). Xenophobia “is a pre-existing condition.” How harmful stereotypes and racism are spreading around the coronavirus. Time, Retrieved from. https://time.com/5775716/xenophobia-racism-stereotypes-coronavirus/
9-Lowen, M. (2020). Coronavirus: Chinese targeted as Italians panic. BBC News, Retrieved from. https://www.bbc.com/news/world-europe-51370822. Coronavirus continues to spread around the globe. Retrieved from http://angusreid.org/wpcontent/
10- Taylor S, Asmundson GJG (2004) Understanding and treating health anxiety: A cognitive-behavioral approach. Cognitive and Behavioral Practice.11 (1), PP. 112-123
11- Zhang Chenxi (2020) Survey of insomnia and related social psychological factors among medical staffs involved with the 2019 novel coronavirus disease outbreak. Retrieved from https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3542175.
12- Wong TW, Yau JK, Chan CL, et al (2005). The psychological impact of severe acute respiratory syndrome outbreak on healthcare workers in emergency departments and how they cope. European Journal of Emergency Medicine. 12(1): pp. 18-13.
13- Koh D, Lim MK, Chia SE, et al (2005) Risk perception and impact of Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) on work and personal lives of healthcare workers in Singapore: what can we learn/ Medical Care .43: pp. 676-682.
14- Chen, N. (2020) Epidemiological and clinical characteristics of 99 cases of 2019 novel coronavirus pneumonia in Wuhan, China: A descriptive study. The Lancet, 395, pp.507-513.
15- Van Bortel, T. (2016).  Psychosocial effects of an Ebola outbreak at individual, community and international levels. World Health Organization. 94(3), pp. 210-214.
16- Wang c , Pan R , Wan XIA, Tan Y , Xu L, Ho C.S  and Ho R C, (2020).Immediate Psychological Responses and Associated Factors during the Initial Stage of the 2019 Coronavirus Disease (COVID-19) Epidemic among the General Population in China. International journal of environment research and public health.17 (5), 1729;
17- Liu X, Kakade M, Fuller CJ, et al (2012). Depression after exposure to stressful events: lessons learned from the severe acute respiratory syndrome epidemic. Comprehensive Psychiatry. 53(1): pp. 15-23.
 
18- Lu YC, Shu BC, Chang YY, Lung FW. (2004). The Mental Health of Hospital Workers Dealing with Severe Acute Respiratory Syndrome. Psychotherapy and Psychosomatics. 75(6):pp. 370-375.
19- Arthur C. Evans, Jr. (2020). A letter for to the honorable Donald. J. Trump, president. https://www.apa.org/topics/covid-19/trump-covid-19-letter.pdf
20- Fan F, Long K, Zhou Y, Zheng Y, Liu X. Longitudinal trajectories of Post-traumatic stress disorder symptoms among adolescents after the Wenchuan earthquake in Chin (2015). Psychol Medicine .45:pp.2885-2896.
21- Cheng SKW, Wong CW, Tsang J, Wong KC. (2004). Psychological distress and negative appraisals in survivors of severe acute respiratory syndrome (SARS). Psychol Medicine; 34: pp. 1187-1195.
22- Kang, L. Li, Y, Hu, S.  Chen, M., etal. (2020). The mental health of medical workers in Wuhan, China dealing with the 2019 novel coronavirus. Journal of lancet psychiatry; 7(3); 14.
23- Ball-Rokeach, S. J., & DeFleur, M. L. (1976). A dependency model of mass-media effects. Communication Research, 3, pp. 3-21.
24- Lachlan, K. A., Spence, P. R., Lin, X., Najarian, K., & Del Greco, M. (2016). Social media and crisis management: CERC, search strategies, and Twitter content. Computers in Human Behavior. 54: pp. 647-652.
25- Garfin, D. R., Silver, R. C., & Holman, E. A. (2020). The Novel Coronavirus (COVID-2019) Outbreak: Amplification of Public Health Consequences by Media Exposure. Health Psychology. 39(5):355-357
26- Rebecca A. Clay (2020 Mar. 31) (APA) Self-care for psychologists during the COVID-19 outbreak..https://www.apa.org/news/apa/2020/03/ psychologists-self-care
27- Russ H., (2020). FACE COVID: How to respond effectively to the Corona crisis. Retrieved from: https://prairiewoo-h.schools.nsw.gov.au/content/dam/doe/sws/schools/p/prairiewoo-h/localcontent/2020/lessons-for-on-line-learning/FROM_THE_WELLBEING_HUB_LESSON_4-_FACE_COVID.pdf
28- مصطفوی، حسن. (1385). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. 14 جلد.مرکز نشر آثار علامه مصطفوی.
29- جان‌بزرگی، مسعود. (1398). درمان چند بعدی معنوی؛ یک رویکرد خداسو برای مشاوره و روان‌درمانگری. انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
30- جان‌بزرگی، مسعود (1395). درمان چند بعدی معنوی: امکان تبیین پدیده‌های روانی (سلامتی و اختلال) با سازه‌های معنوی شخصیت بر اساس منابع دینی. روانشناسی بالینی و شخصیت. دوره ۱۴، شماره ۲ . صص 173-189
31- Zaliridzal Zakaria, M, Dini Farhana Baharudin. Noor Syamilah Zakaria. ET. Al. (2018). Counselling Psychologists' Experiences of Spiritual Support during Crisis Intervention of Natural Disasters. International Muslim Mental Health Conference 2018, July 3-6. Universiti Putra Malaysia.
32- Xing, L.  Xiujing Guo, Lu Bai, Jiahui Qian, Jing Chen. (2018). Are spiritual interventions beneficial to patients with cancer? A meta-analysis of randomized controlled trials following PRISMA. Medicine. 97. 35. E11948
33- Fallah R, Golzari M, Dastani M, et al.(2011) Integrating spirituality into a group psychotherapy program for women surviving from breast cancer. Iranian Journal of Cancer Prevention 4: PP. 141-7.
34- Breitbart W, Rosenfeld B, Pessin H, et al. (2015) Meaning-centered group psychotherapy: an effective intervention for improving psychological wellbeing in patients with advanced cancer. Journal of Clinical Oncology; 33:  PP.  749-54.