تحلیل دیداری و آماری داده‌ها در طرح‌های آزمایشی تک‌موردی: راهنمایی برای پژوهشگران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

پژوهش در علوم روانشناختی در این سالیان با پیشرفت و بازاندیشی روش‌شناختی گره خورده است. در این نظرگاه، طرح‌های آزمایشی تک‌موردی (SCEDs) یا طرح‌های 1 = n، حیاتی نو یافته‌اند. یکی از فربه‌ترین چالش‌های بهره‌گیری از این طرح‌ها، تحلیل داده‌ها پس از حصول است. چالشی که بسیاری از پژوهشگران کلاسیک روانشناسی و نو پژوهشگران را نسبت به کارگیری این طرح‌ها بی‌انگیزه می‌کند. هدف از این مقاله معرفی اهمیت،شرایط و ضروریات نظری و کاربردی این طرح‌ها و توضیح چگونگی تحلیل دیداری و آماری داده‌های حاصل از این طرح‌ها درقالب مثال‌های عددی است.
تحلیل درون‌موقعیتی و بین موقعیتی هریک با چندین روش دیداری و آماری قابل محاسبه و تفسیرند. این تحلیل‌ها به وضوح و با روشن‌ترین روش در این مقاله توضیح داده شده‌اند و ملاک‌های لازم جهت تفسیر کاربردی هر شاخص نیز ارایه شده است.

کلیدواژه‌ها


 1-Ledford, J., R., Gast, D., L. (2018).Single case research methodology (3rd Ed).New York, NY: Routledge.
2-Kazdin, A., E. (2010).Single-case research designs: methods for clinical and applied settings. New York, NY: Oxford University Press.
3-Wolfe, K., Slocom, T., A. (2015). A comparison of two approaches to training visual analysis of AB graphs. Journal of Applied Behavioral Analysis, 48(2):472–77. Doi:10.1002/jaba.212.
4-Kratochwill, T., R., Levin, J., R. (2014). Single-case intervention research: methodological and data-analysis advances. Washington, DC: American Psychological Association.
5-Kratochwill, T., R., Levin, J., R. (2014). Single-case intervention research: methodological and statistical advances. Washington, DC: American Psychological Association.
6-Romeiser-Logan, L., Slaughter, R., & Hickman, R. (2017, February22). Single-subject research designs in pediatric rehabilitation: A valuable step towards knowledge translation. Developmental Medicine & Child Neurology, http://dx.doi.org/10.1111/dmcn.13405.
7-Tate, R., L., Perdices, M., Rosenkoetter, U., McDonald, S., Togher, L., & Vohra, S. (2016). The Single-Case Reporting Guidelinein Behavioral Interventions (SCRIBE). Explanation and elaboration. Archives of Scientific Psychology, 4, 10-31.
8-Gast, D. (2010).Single Subject research Methodology in Behavioral Sciences.UK. Routledge.
9-Shadish, W., R., Hedges, L., V., Pustejovsky, J., E. (2014). Analysis and meta-analysis of single-case designs with a standardized mean difference statistic: A primer and applications. J School Psych.52:123–47. Doi:10.1016/j.jsp.2013.11.005.
10-Wolfe, K., Seaman, M., A., Drasgow, E., Sherlock, P. (2018). An evaluation of the agreement between the conservative dual-criterion method and expert visual analysis. Journal of Applied Behavior Analysis, 51(2):345–251, https://doi.org/ 10.1002/jaba.453.
11-Snyder, S., M., Ayres, K., Sartini, E., C., Knight, V., F., Mims, P., J. (2017). Single case design elements in text comprehension research for students with developmental disabilities. Education and Training in Autism and Developmental Disisorders, 2(4), 405–21.
12-Morano, S., Ruiz, S., Hwang, J., H., Wertalk, J., L., Moeller, J., Karal, M., A., Malloy, A. (2017). Meta-analysis of single-case treatment effects on self-injurious behavior for individuals with autism and intellectual disabilities. Autism Dev Lang Impairments,(2):1–26. Doi:10.1177/2396941516688399journals.sagepub.com/home/dli.
13-Ledford, J., R., Lane, J., D., Severini, K., E. (2017). Systematic use of visual analysis for assessing outcomes in single case design studies. Brain Impairment, 19(1):4–17. Doi:10.1017/BrImp.2017.16.
14-Wolfe, K., Seaman, M., A., Drasgow, E. (2016). Inter-rater agreement on the visual analysis of individual tiers and functional relations in multiple baseline designs, Behave Modification, 40(6):852–73.Doi: 10.1177/0145445516644699.
15-Shadish, W., R., Zelinsky, N., A., M., Vevea, J., L., Kratochwill, T., R. (2016). A survey of publication practices of single-case design researchers when treatments have small or large effects, Journal of Applied Behavioral Analysis, 49(3):656–73. Doi:10.1002/jaba.308.
16-Ninci, J., Vannest, K., J., Wilson, V., Zhang, N. (2015). Inter-rater agreement between visual analysts of single-case data: A meta-analysis. Behavior Modification. 2015; 39(4):510–41. Doi: 10.1177/0145445515581327.
17-Wendt, O. (2018). Appraisal of comparative single case experimental designs for instructional interventions with non-reversible target behaviors: Introducing the CSCEDARS (“Cedars”). Research in Developmental Disabilities, 80, 33–52. https://doi.org/ 10.1016/j.ridd.2018.04.028
18-Wendt, O., & Rindskopf, D. (2020). Exploring new directions in statistical analysis of single-case experimental designs, Evidence-Based Communication Assessment and Intervention, 14, Nos. 1–2, 1–5, https://doi.org/10.1080/17489539.2020.1741842
19-فراهانی، حجت اله، عابدی، احمد، آقامحمدی، سمیه، کاظمی، زینب. (1390). مبانی کاربردی طرح های مورد منفرد در پژوهشهای علوم رفتاری و پزشکی،تهران: روانشناسی و هنر.
20-Pourrezayian, H., Besharat, M., A., Kochekzadeh, L., &Farahani, H. (2020). Psycho-art-drama: development and testing a new integrated complementary method of psychiatric treatments for hospitalised children with cancer (a case study). 24(2), 183-192.