طغیان علیه سرنوشت: افزایش تلاش راهبردی و احساس کنترل از خلال بازآموزی اسنادی در دانشجویان مشروطی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه خوارزمی

2 دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

مقدمه: فرایند اسناد یکی از بنیادی‌ترین پدیده‌های روان‌شناختی است که افکار و هیجانات منفی را در موقعیت‌های شکست تحصیلی تولید می‌کند و به موجب آن فرد ممکن است رفتارهای ناسازگار تحصیلی را از خود بروز دهد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کارآمدی مداخله بازآموزی اسنادی بر روی دانشجویان مشروطی انجام شد.
روش: در یک طرح آزمایشی از نوع طرح افزودنی 110 دانشجوی مشروطی دانشکده فنی دانشگاه تهران در نیمسال اول سال تحصیلی 98-1397 به مطالعه فراخوانده شدند. پس از غربال‌گری اولیه براساس مشروطی در نیمسال قبل و نمره پایین در مقیاس احساس کنترل تحصیلی پری (2001)، تعداد 30 نفر در سه گروه شامل گروه‌های مداخله‌ای بازآموزی اسنادی مببتنی بر روش شناختی و مبتنی بر روش شناختی به علاوه فیلم و گروه کنترل جای‌گذاری شدند. مداخله بازآموزی اسنادی برای دو گروه آزمایشی در 9 جلسه 120 دقیقه‌ای به مدت پنج هفته برگزار شد؛ با این تفاوت که، القای بازآموزی اسنادی در سه جلسه برای گروه آزمایشی نخست صرفا به روش بحث گروهی و تکالیف نوشتاری و برای گروه آزمایشی دوم از طریق نمایش فیلم، بحث گروهی و تکالیف نوشتاری اجرا شد. شرکت‌کنندگان قبل و بعد از اجرا و در مرحله پیگیری دو ماه بعد به مقیاس‌های احساس کنترل تحصیلی، رضایت از زندگی کانتریل ( 1965) و عواطف مثبت و منفی مراچک و کولارز (1998) پاسخ دادند. نمرات و معدل نیمسال قبلی و نیمسال جاری دانشجویان پس از اتمام مداخله از آموزش دانشکده دریافت شد.
نتایج:نتایج تحلیل واریانس آمیخته نشان داد مداخله‌ی بازآموزی اسنادی برای دانشجویان مشروطی منجر به افزایش معنی‌دار احساس کنترل، بهبود عملکرد تحصیلی و ارتقای بهزیستی ذهنی آن‌ها در مقایسه با گروه کنترل شد. همچنین، اضافه کردن فیلم به القای بازآموزی اسنادی تاحدی پیامدهای مثبت به همراه داشت؛ اگرچه، به سطح معنی‌داری آماری نرسید.
بحث و نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد اصلاح اسنادهای علّی ناسازگار، احساس کنترل و تلاش راهبردی افراد شکست‌خورده را افزایش داده و این به نوبه‌ی خود به پیامدهای مثبت تحصیلی منجر می‌شود.

کلیدواژه‌ها


1- Weiner, B. (1985). An attributional theory of achievement motivation and emotion. Psychological Review, 92: pp. 548-573.
2- Weiner, B. (2012). An attribution theory of motivation. In P. A. M. Van Lange, A. W. Kruglanski, & E. T. Higgins (Eds.), Handbook of theories of social psychology (pp. 135–155). Sage Publications Ltd.
3- Perry, R. P., Hall, N. C., & Ruthig, J. C. (2005). Perceived (academic) control and scholastic attainment in higher education. In J. Smart. (Ed.), Higher education: Handbook of theory and research (20: pp. 363–436). The Netherlands: Springer.
4- Perry, R. P., Hladkyj, S., Pekrun, R. H., Clifton R. A., & Chipperfield, J. G. (2005). Perceived academic control and failure in college students: A Three-Year Study of Scholastic Attainment. Research in Higher Education, 46(5): pp. 535-569.
5- لولویی، مهشید؛ حقدوست، علی اکبر؛ بذرافشان، اعظم؛ اخوتی، مریم؛ مختاری، علی محمد و زارع، مرتضی (1395). عوامل مؤثر بر افت تحصیلی در دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه علوم پزشکی کرمان؛یک مطالعه مورد شاهدی، مجله مرکز مطالعات و توسعه پزشکی، شماره 13، صص 514-505.
6- جبرائیلی، محمد؛ موسوی، جواد؛ میکائیلی، پیمان؛ سعادتیان، رامین و عقلمند، سیامک (1390). علل افت تحصیلی دانشجویان استعداد درخشان دانشگاه علوم پزشکی ارومیه. مجله افق توسعه دانش پزشکی، شماره4، صص 25-21.
7- Wegner, L., Flisher. A. J., Chikobvu. P., Lombard, C., & King, G. (2008). Leisure boredom and high school dropout in Cape Town, South Africa. Journal of Adolescence, 31: pp. 421-431.
8- Al-Zoubi, S. M. & Bani Younes, A. (2015). Low Academic Achievement: Causes and Results. Theory and Practice in Language Studies, 5: pp. 2262-2268.
9- حسن­آبادی، حمیدرضا و احمدیان نسب، مریم (1398). راهنمای گام­به­گام مداخله در مشکلات تحصیلی دانشجویان. تهران: جهاد دانشگاهی واحد دانشگاه شهید بهشتی.
10- خبرگزاری ایسنا (1394). مصاحبه با دکتر یعقوبی رییس دفتر مشاوره و سلامت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در مورد علل مراجعه دانشجویان به مراکز مشاوره،کد خبر: 94101609198. https://www.isna.ir, news.
11- Perry, R. P., Hladkyj, S., Pekrun, R. H., & Pelletier, S. T. (2001). Academic control and action control in the achievement of college students: A longitudinal field study. Journal of Educational Psychology, 93: pp. 776–789.
12- Wang, X. (2009). Baccalaureate attainment and college persistence of community college transfer students at four-year institutions. Research in Higher Education, 50: pp.570-588.
13- Perry, R. P. (2003). Perceived (academic) control and causal thinking in achievement settings. Canadian Psychology, 44 (4): pp. 312-331.
14- Hall, N. C., Perry, R. P., Chipperfield, J. G., Clifton, R. A., & Haynes, T. L. (2006). Enhancing primary and secondary control in achievement settings through writing-based attributional retraining. Journal of Social and Clinical Psychology, 25: pp. 361–391.
15- Perry, R. P. (1991). Perceived control in college students: Implications for instruction in higher education. In J. Smart (Ed.), Higher education: Handbook for theory and research. (pp.1–56). New York, NY: Agathon Press.
16- Skinner, E. A. (1996). A guide to constructs of control. Journal of Personality and Social Psychology, 71: pp. 549–570.
17- Seligman, M. E. P. (2011). Flourish. New York, NY: Simon & Schuster.
18- Peterson, C., Maier, S. F., & Seligman, M. E. P. (1993). Learned helplessness: A theory for the age of personal control. London, UK: Oxford University Press.
19- Weiner, B. (2014). The Attribution Approach to Emotion and Motivation: History, Hypotheses, Home Runs, Headaches/Heartaches. Emotion Review, 6(4): pp. 353–361.
20- Ruthig, J. C., Perry, R. P., Hall, N. C., & Hladkyj, S. (2004). Optimism and attributional retraining: Longitudinal effects on academic achievement, test anxiety, and voluntary course withdrawal in college students. Journal of Applied Social Psychology, 34: pp.709-730.
21- Struthers, C. W., & Perry, R. P. (1996). Attributional style, attributional retraining, and inoculation against motivational deficits. Social Psychology of Education, 1: pp.171–187.
22- Ross, C. E., & Broh, B. A. (2000). The roles of self-esteem and the sense of perceived control in the academic achievement process. Sociology of Education, 73: pp. 270–284.
23- Thompson, S. C., Nanni, C., & Levine, A. (1994). Primary versus secondary and central versus consequence related control in HIV-positive men. Journal of Personality and Social Psychology, 67: pp. 540–547.
24- Perry, R. P., & Dickens, W. J. (1984). Perceived control in the college classroom: The effect of response outcome contingency training and instructor expressiveness on students’ attributions and achievement. Journal of Educational Psychology, 76: pp. 966–981.
25- Perry, R. P., Hechter, F. J., Menec, V. H., & Weinberg, L. (1993). Enhancing achievement motivation and performance in college students: An attributional retraining perspective. Research in Higher Education, 34: pp. 687–720.
26- Firth, N., Cunningham, E., & Skues, J. (2007). ‘Primary and secondary perceived control: A comparison of adolescent students with and without learning disabilities, Australian Journal of Learning Difficulties, 12(1): pp. 11–17.
27- Owusu, A. F.E., Agyei-B, P., & Edusei, A. (2012). Perceived control, academic performance and well-being of Ghanaian college students with disability, African Journal of Disability, 1(1): pp. 34- 6.
28- Haynes, T. L., Perry, R. P., Stupnisky, R. H., & Daniels, L. M. (2009). A review of attributional retraining treatments: Fostering engagement and persistence in vulnerable college students. In J. Smart (Ed.), Higher education: Handbook of theory and research (pp. 227-272). Dordrecht, the Netherlands: Springe.
29- Perry, R. P., Hamm, J. M., Chipperfield, J. C., Hladkyj, S., Parker, P. C., & Pekrun, R. (2014). Long-term benefits of an attribution-based treatment intervention in competitive achievement settings: Five-year graduation rates. Austin, TX: Society for Personality and Social Psychology.
30- Haynes, T. L., Daniels, L. M., Stupnisky, R. H., Perry, R. P., & Hladkyj, S. (2008). The effect of attributional retraining on mastery and performance motivation among first-year college students. Basic and Applied Social Psychology, 30, pp: 198–207.
31- Wilson, T. D., Damiani, M., & Shelton, N. (2002). Improving the academic performance of college students with brief attributional treatments. In J. Aronson (Ed.), Improving academic achievement: Impact of psychological factors on education (pp.89–108), San Diego, CA: Academic Press.
32- Wilson, T. D., & Linville, P. W. (1982). Improving the academic performance of college freshmen: Attribution therapy revisited. Journal of Personality and Social Psychology, 42: pp. 367–376.
33- Van Overwalle, F., & de Metsenaere, M. (1990). The effects of attribution-based intervention and study strategy training on academic achievement in college freshmen. British Journal of Educational Psychology, 60: pp. 299–311.
34- Van Overwalle, F., Segebarth, K., & Goldchstein, M. (1989). Improving performance of freshmen through attributional testimonies from fellow students. British Journal of Educational Psychology, 59: pp. 75–85.
35- Perry, R. P., & Penner, K. S. (1990). Enhancing academic achievement in college students through attributional retraining and instruction. Journal of Educational Psychology, 82: pp.262-271.
36- Perry, R. P., Stupnisky, R. H., Hall, N. C., Chipperfield, J. G., & Weiner, B. (2010). Bad starts and better finishes: Attributional retraining and initial performance in competitive achievement settings. Journal of Social and Clinical Psychology, 29: pp. 668-700.
37- Houston. DM. (2016(. Revisiting the relationship between attributional style and academic performance. J Appl Soc Psychol, 46(3): pp. 192-200.
38- Myers, D. G. (2000). The funds, friends, and faith of happy people. American Psychologist, 55: pp.56 –67.
 39- Diener, E., Larsen, R. J., Levine, S., & Emmons, R. A. (1985). Frequency and intensity: Dimensions underlying positive and negative affect. Journal of Personality and Social Psychology, 48: pp.1253 – 1265.
40- Diener, E. (2000). Subjective Well-Being: The Science of Happiness and a Proposal for a National Index American Psychologist, 55: pp. 34-43.
41- Pekrun, R., Götz, T., Titz, W., & Perry. (2002). Positive emotion in education. Oxford University Press, 2002, pp. 149-173.
42- Stupnisky R. H., Perry. R. P., Renaud, Rt. D., & Hladkyj, S. (2013). Looking beyond grades: Comparing self-esteem and perceived academic control as predictors of first-year college students' well-being.  learning and Individual Differences, 23: pp.151–157.
43- Titova, L., & Sheldon, K. M. (2018). Why do I feel this way?  Attributional assessment of happiness and unhappiness. The Journal of Positive Psychology, 2: pp. 1-14.
44- Ellis, A. (1962). Reason and emotion in psychotherapy. New York: Lyle Stuart.
45- Abramson, L. Y., Seligman, M. E. P., & Teasdale, J. (1978). Learned helplessness in humans: Critique and reformulation. Journal of Abnormal Psychology, 87: pp.49-74.
46- عظیمی، کامیار؛ حسن آبادی، حمیدرضا و عرب زاده، مهدی (1397). اثربخشی بازآموزی اسنادی بر استیصال اکتسابی و سبک­های اسنادی دانش­آموزان با پیشرفت تحصیلی پایین. فصلنامه سلامت روان کودک، دوره 5، شماره 4، صص 94-80..
47- گشتاسبی، زهرا؛ شکری، امید؛ شریفی، مسعود و فتح­آبادی، جلیل (1395). اثربخشی برنامه بازآموزی اسنادی بر تاب­آوری تحصیلی، راهبردهای نظم­بخشی هیجانی، هیجانات پیشرفت و تعهد تحصیلی. پایان­نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
48- Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Clifs, N.J, Perntic-Hall.
49- Schinka, J., A & Velicer. (2003). Handbook of Psychology, Research Methods in Psychology. Editor in chief: Weiner, I, B. New Jersey: Goho Wiely & sons, Inc.
50- Cantril, H. (1965). The pattern of human concerns. New Brunswick, NJ: Rutgers University.
51- Mroczek, D. K., & Kolarz, C. M. (1998). The effect of age on positive and negative affect: A developmental perspective on happiness. Journal of Personality and Social Psychology, 75(5): pp. 1333-1349.
52- Andrews, F. M., & Robinson, J. P. (1991). Measures of subjective well-being. In J. P. Robinson, P. R. Shaver, & L. S. Wrightsman (Eds.), Measures of personality and social psychological attitudes, (1: pp. 61-114). San Diego, CA: Academic Press.
53- حجازی، الهه. صادقی، ناهید و شیرزادی فرد، میثم (1392). رابطه­ی باورهای اساسی و ادراک از روابط والدینی با بهزیستی ذهنی دانش­آموزان. مجله­ی روان­شناسی مدرسه، جلد 2، شماره 4، صص 43 -61.
54- Proudfoot, J. G., J. Corr, P. b., Guest, E. D., & Dunn. c, G. (2009). Cognitive-behavioral training to change attributional style improves employee well-being, job satisfaction, productivity, and turnover. Personality and Individual Differences, 46: pp.147–153.
55- Cohen, J. (1992). A power primer. Psychological Bulletin, 112: pp. 155–159.
56- Abramson, L. Y., Garber, J., & Seligman, M. E. P. (1980). Learned helplessness in humans: An attributional analysis. In J. Garber & M. E. P. Seligman (Eds.), Human helplessness: Theory and applications (pp. 3-34). New York: Academic Press.
57- برزگر بفرویی، مهدی و برزگر بفرویی، کاظم (1395). رابطه جهت­گیری هدف و راهبردهای فراشناختی در دانشجو معلمان دختر با واسطه­گری انگیزش تحصیلی. پژوهش­های آموزش و یادگیری، دوره 13، شماره 2، صص 35-46.
58- King, R. B., & Gaerlan, MJM. (2014). High self-control predicts more positive emotions, better engagement and higher achievement in school. European Journal of Psychology and Education, 29: pp.81-100.
59- آقائی، الهام؛ عابدی، احمد و جمالی پاقلعه، سمیه (1391). فراتحلیل اثربخشی مداخلات شناختیـ رفتاری بر میزان نشانه­های افسردگی (ایران 1380-1389). روانشناسی بالینی و شخصیت، دوره 19، شماره 6، صص 69-80.
60- حداد رنجبر، سمیه؛ سعدی‌پور، اسماعیل؛ درتاج، فریبرز، دلاور، علی و ابراهیمی قوام، صغری. اثربخشی آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد برباورهای انگیزشی و افق زمانی دانشجویان دارای رفتارهای خودشکن تحصیلی، روانشناسی بالینی و شخصیت. زیر چاپ.
61- Craske, M. L. (1985). Improving persisting through observational learning and attribution retraining. Psych, 55: pp.1138-147.
62- Menec V. H., & Perry, R. P. (1995). Disciplinary Differences in Students’ Perceptions of Success: Modifying Misperceptions with Attributional Retraining. New DlwcnoNs por teaching and learning, 64: pp. 105-115.