روابط ساختاری نشانه‌های اضطراب اجتماعی با کمال‌گرایی در دانشجویان: نقش واسطه‌ای ذهن‌آگاهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 استاد گروه روانشناسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

10.22070/cpap.2021.3301

چکیده

مقدمه: با توجه به نقش کمال‌گرایی در تحول و تداوم نشانه‌های اضطراب اجتماعی و تاثیر ذهن‌آگاهی بر مشکلات و اختلالات روانشناختی، هدف پژوهش حاضر، بررسی ارتباط بین کمال‌گرایی ونشانه‌های اضطراب اجتماعی با درنظرگرفتن نقش واسطه‌ای ذهن‌آگاهی بود.
روش: نمونه‌ی مورد بررسی دربرگیرنده‌ی 226 نفر از دانشجویان سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا بود که در دانشگاه شاهد تهران مشغول به تحصیل بودند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه‌ی اضطراب اجتماعی لیبوویتز، مقیاس کمال‌گرایی چندبعدی فراست، و پرسشنامه پنج عاملی ذهن‌آگاهی بوده‌است. داده‌های گردآوری شده با استفاده از روش تحلیل مسیر و نرم افزار‌های اس. پی. اس. اس. - 25 و ماکروی پروسس مورد تحلیل قرار گرفتند‌.
نتایج:یافته‌ها نشان داد که کمال‌گرایی علاوه بر اینکه با شیب رگرسیون 0.27 افزایش اضطراب اجتماعی را به صورت معنادار پیش‌بینی می‌کند، بلکه به صورت غیر مستقیم و با ضریب اثر 0.14 نیز از طریق کاهش ذهن‌آگاهی باعث افزایش اضطراب اجتماعی می‌شود که در سطح 0.02 معنادار است که عمده‌ی این اثر از طریق دو زیرمقیاس «توصیف» و «عدم واکنش» صورت گرفته‌است.
بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش حاضر، ارتباط بین کمال‌گرایی و اضطراب اجتماعی و نقش متغیر ذهن‌آگاهی را در میانجی‌گری بین کمال‌گرایی و اضطراب اجتماعی آشکار ساخت. بدین‌سان می‌توان در گستره‌ی ارتباطات درون‌فردی و بین‌فردی، مشکلات تربیتی، خانوادگی و نیز بالینی به متغیرهای نامبرده توجه نمود.

کلیدواژه‌ها


 1- Sadock, B. J., & Sadock, V. A. Kaplan and Sadock's synopsis of psychiatry. Behavioral sciences/clinical psychiatry: Lippincott Williams & Wilkins; 2015.
  2- Wong, N., Sarver, D. E., & Beidel, D. C. Quality of life impairments among adults with social phobia: The impact of subtype. Journal of anxiety disorders, 2012; 26: 50-57.
 3- Kessler, R. C., Ruscio, A. M., Shear, K., & Wittchen, H. U. Epidemiology of anxiety disorders. Behavioral neurobiology of anxiety and its treatment, 2009: 21-35.
 4- Wallas, K. Risk factors identified in college students exhibiting social phobia. Psychology Phd Degree, College of Sciences and in the Burnett Honors College: Orlando, Florida: University of Central Florida;2014.
 5- Rapee, R. M., & Spence, S. H. The etiology of social phobia: Empirical evidence and an initial model. Clinical Psychology Review, 2004; 24: 737-67.
 6- نوروزی، مرسده، میکاییلی، فرزانه و عیسی زادگان، علی. شیوع شناسی اختلال اضطراب اجتماعی در دانشجویان دانشگاه ارومیه. مجله پزشکی ارومیه، 1394؛ 27(2): 166-155.
 7- بشارت، محمدعلی. کمال­گرایی و سلامت روانی. پژوهش­های مشاوره. تازه­ها و پژوهش­های مشاوره، 1388؛ 8(29): 22-7.
  8- Alden, L. E., Ryder, A. G., & Mellings, T. M. B. Perfectionism in the context of social fears: toward a two-component model. In G. L. Flett, & P. L. Hewitt (Eds.), Perfectionism. Theory, research, and treatment, 2002: 373–391.
 9- Mackinnon, S. P., Battista, S. R., Sherry, S. B., & Stewart, S. H. Perfectionistic self-presentation predicts social anxiety using daily diary methods. Personality and Individual Differences, 2014; 56: 143-148.
 10- فراهانی، مریم.«بررسی نقش مکانیزم­های دفاعی، سبک­های دلبستگی و سبک­های هویت­یابی در تبیین اضطراب اجتماعی دانش آموزان». پایان­نامه­ی کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، 1397.
 11- Newby, J., Pitura, V. A., Penney, A. M., Klein, R. G., Flett, G. L., & Hewitt, P. L. Neuroticism and perfectionism as predictors of social anxiety. Personality and Individual Differences, 2017; 106: 263-267.
 12- Shahar, G., Blatt, S. J., Zuroff, D. C., & Pilkonis, P. A. Role of perfectionism and personality disorder features in response to brief treatment for depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 2003; 71(3): 629.
    13- Sherry, S. B., Stoeber, J., & Ramasubbu, C. Perfectionism explains variance in self-defeating behaviors beyond self-criticism: Evidence from a cross-national sample. Personality and Individual Differences, 2016; 95: 196-199.
 14- Stahl, B.; Goldstein, E. A Mindfulness-Based Stress Reduction Workbook. Canada: New Harbinger Publication; 2010.
 15- اخوان عبیری، فاطمه.« پیش­بینی پریشانی روانشناختی بر اساس سبک دلبستگی:  وارسی نقش واسطه­ای ذهن­آگاهی و کمال­گرایی». پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده انسانی، دانشگاه شاهد، 1396.
 16- Kline RB. Principles and practice of structural equation modeling. New York: Guilford; 2011.
 17- Liebowitz, M. R. Social phobia In Anxiety. Karger Publishers, 1987; 22:141-173.
 18- Baker, S. L., Heinrichs, N., Kim, H. J., & Hofmann, S. G. The Liebowitz social anxiety scale as a self-report instrument: a preliminary psychometric analysis. Behaviour research and therapy,2002; 40(6): 701-715.
19- عطری فرد، مهدیه، شعیری، محمدرضا، رسول زاده طباطبایی، سیدکاظم، جان بزرگی، مسعود، آزادفلاح، پرویز و بانوپور، ابوالفضل. بررسی اثربخشی درمان شناختی رفتاری مبتنی بر الگوی هافمن در کاهش نشانه های اختلال اضطراب اجتماعی. فرهنگ مشاوره و روان درمانی (فرهنگ مشاوره)، 1391؛ 3(9): 51-23.
20- Stöber, J. The Frost Multidimensional Perfectionism Scale revisited: More perfect with four (instead of six) dimensions. Personality and Individual Differences, 1998; 24(4): 481–491.
 21- Gelabert, E., García-Esteve, L., Martín-Santos, R., Gutiérrez, F., Torres, A., & Subirà, S. Psychometric properties of the Spanish version of the Frost Multidimensional Perfectionism Scale in women. Psichothema, 2011; 23(1): 133-139.
 22- Amaral, A. P. M.; Soares, M. J.; Pereira, A. T.; Bos, S. C.; Marques, M.; Valente, J.; Nogueira, V.; Azavedo, M. H.; Macedo, A. Frost Multidimensional Perfectionism Scale: the Portuguese Version. Journal of Revista de Psiquiatria Clínica, 2013; 40(4): 144-149.
 23- لیاقت ریتا, قاسمی فریده. بررسی ویژگی­های روانسنجی پرسشنامه کمال­گرایی فراست و رابطه آن با اضطراب امتحان دانش آموزان (مطالعه موردی: دبیرستان های تهران). فصلنامه تحقیقاتی روانشناسی، 1393؛ 23(6): 60-76.‎
 24- Frost, R. O., Marten, P., Lahart, C., & Rosenblate, R. The dimensions of perfectionism. Cognitive Therapy and Research, 1990; 14(5): 449–468.
25- Baer, R. A., Smith, G. T., Hopkins, J., Krietemeyer, J., & Toney, L. Using self-report assessment methods to explore facets of mindfulness. Assessment, 2006; 13: 27-45.
 26- Neuser, N. J. Examining the factors of mindfulness: A confirmatory factor analysis of the five facet mindfulness questionnaire.2010.
 27- احمدوند، زهرا، حیدری نسب، لیلا، شعیری، محمدرضا. وارسی اعتبار و روایی پرسشنامه پنج وجهی ذهن آگاهی در نمونه های غیربالینی ایرانی. مجله علوم رفتاری، 1392؛ 7(3): 337-229.
 28- سرافراز، مهدی‌رضا. توجه و تمرکز تقویت‌شده، سازهای واحد یا چند وجهی؟ ساختار عاملی و ویژگیهای روانسنجی مقیاس. پنج عاملی ذهن آگاهی در ایران. فصلنامه روانشناسی شناختی، 1395؛ 4(1-2): 10-18.
 29- Desimone, J. A., Harms, P. D., & Desimone, A. J. Best practice recommendations for data screening. Journal of Organizational Behavior, 2015; 36(2): 171–181.
 30- Hayes, A. F. moderation, and conditional process analysis: a regression-based approach (2nd ed.). The Guilford Press,2018.
31-  بیطرف، شبنم، شعیری، محمدرضا و حکیم جوادی، منصور. هراس اجتماعی، سبک­های والد­گری و کمال­‌گرایی.‎ روانشناسی تحولی (روانشناسان ایرانی)، 1389؛ 7(25): 83-75.
 32- اسلمی، نگین، خیر، محمد و هاشمی، لادن. ارتباط بین کمال­گرایی و اضطراب اجتماعی با توجه به نقش واسطه­ای عزت نفس در میان دانش­آموزان پایه سوم دبیرستان­های شهر شیراز.‎ نشریه­ی آموزش و ارزشیابی(علوم تربیتی)، 1392؛ 6(23): 121-105.
 33- Short, M. M., & Mazmanian, D. Perfectionism and negative repetitive thoughts: Examining a multiple mediator model in relation to mindfulness. Personality and Individual Differences,2013; 55(6): 716-721.
 34- ذوقی، لیلا، کاکاوند، منیر و چوبداری، عسگر. بررسی رابطه کمال­گرایی با اضطراب امتحان با متغیر میانجی ذهن آگاهی در دانشجویان. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 1398؛ 15(51) : 210-195.
 35- Brown, K. W., Ryan, R. M., & Creswell, J. D. Addressing fundamental questions about mindfulness. Psychological Inquiry, 2007; 18(4): 272-281.
  36- Glover, D. S., Brown, G. P., Fairburn, C. G., & Shafran, R. A preliminary evaluation of cognitive‐behaviour therapy for clinical perfectionism: A case series. British Journal of Clinical Psychology,2007; 46(1): 85-94.
 37- Ossman, W. A., Wilson, K. G., Storaasli, R. D., & McNeill, J. R. A preliminary investigation of the use of acceptance and commitment therapy in group treatment for social phobia. International journal of psychology and psychological therapy,2006; 6: 397-416.
 38- Eifert, G. H., Forsyth, J. P., Arch, J., Espejo, E., Keller, M., & Langer, D. Acceptance and commitment therapy for anxiety disorders: Three case studies exemplifying a unified treatment protocol. Cognitive and Behavioral Practice,2009; 16: 368-85.
 39- ظهرابی، شیما.« بررسی اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و ذهن آگاهی در کاهش  علایم ، افزایش میزان  پذیرش و ذهن آگاهی افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی». پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شاهد، دانشکده انسانی، 1392.
 40- عباسی، ایمانه، فتی، لادن، مولودی، رضا، ضرابی، حمید. بررسی کفایت روانسنجی نسخه فارسی پرسشنامه پذیرش و عمل-نسخه دوم، فصلنامه روشها و مدلهای روان شناختی،1391؛ 2(9): 25-5.
 41- محمدی، علیرضا.« ارتباط کمال­گرایی و نشانه­های اضطراب اجتماعی  با میانجی­گری شفقت­به­خود در نمونه­ی دانشجویی». پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده انسانی، دانشگاه شاهد، 1398.