دانشگاه شاهد روانشناسی بالینی و شخصیت 2345-2188 23 2 2025 08 23 Studying Treatment Adherence in Relation to Perceived Self-Efficacy and Perceived Illness in Patients with Type 2 Diabetes بررسی تبعیت از درمان در ارتباط با ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪی ادراک‌شده و درﻣﺎﻧﺪﮔﯽ ادراک‌شده در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو 79 86 4759 10.22070/cpap.2025.19965.1651 FA کژال رشیدی دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، تهران، ایران. 0000-0003-0889-7652 فرح لطفی کاشانی دانشیار گروه روان شناسی، واحد علوم پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0003-0889-7652 شهرام وزیری دانشیار گروه روان شناسی، واحد علوم پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0001-8471-3363 Journal Article 2024 12 01 <strong>Introduction</strong>: Type 2 diabetes is a chronic, incurable disease, and adherence to treatment plays a crucial role in maintaining the health of affected patients. Therefore, the aim of the present study was to examine treatment adherence in relation to perceived self-efficacy and perceived recovery among patients with type 2 diabetes.<br /><strong>Method</strong>: The present study was applied and descriptive-correlational in design. The statistical population included all type 2 diabetic patients attending medical centers in District 4 of Tehran during 2022–2023. The study sample consisted of 270 patients with type 2 diabetes who met the inclusion criteria. These individuals were selected using a convenience sampling method. To assess the participants, the following questionnaires were used: Illness Perception Questionnaire (Broadbent et al., 2006), Treatment Adherence Questionnaire (Modanloo, 2013), and Cohen's Perceived Stress Scale (1983). After data collection, analysis was conducted using Pearson correlation and regression methods with SPSS version 22 software.<br /><strong>Results</strong>: There is a significant negative correlation between treatment adherence and the perceived self-efficacy component (r = -0.59), the perceived helplessness component (r = -0.66), and the total perceived stress score (r = -0.67). The perceived self-efficacy component accounted for 35%, the perceived helplessness component accounted for 44%, and the total perceived stress score accounted for 45% of the variance in treatment adherence, all in a statistically significant manner.<br /><strong>Discussion and Conclusion</strong>: It can be concluded that perceived self-efficacy and perceived helplessness are significantly related to treatment adherence in diabetic patients. Therefore, it is essential to consider patients' perceptions of their illness and their levels of perceived stress when developing treatment plans. <strong>مقدمه:</strong> دیابت نوع 2 یک بیماری مزمن وغیر قابل درمان است که تبعیت درمانی در حفظ سلامت این بیماران نقش اساسی دارد. هدف از پژوهش حاضر بررسی تبعیت از درمان در ارتباط با ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪی ادراک‌شده و درﻣﺎﻧﺪﮔﯽ ادراک‌شده در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 بود.<br />روش: این پژوهش از نوع کاربردی و از نوع توصیفی - همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 مراجعه‌کننده به مراکز درمانی منطقه 4 شهر تهران در سال 1401-1402 می‌شد. نمونه پژوهش شامل 270 نفر بیمار مبتلا به دیابت نوع2  بود که شرایط ورود به مطالعه را داشتند و به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای ارزیابی شرکت‌کنندگان از پرسش‌نامه‌های ادراک از بیماری (بردبنت و همکاران، 2006م)؛ تبعیت از درمان (مدانلو، 1392) و استرس ادراک‌شده (کوهن 1983م) استفاده شد. پس از جمع‌آوری داده‌ها، تجزیه و تحلیل اطلاعات به روش پیرسون و رگرسیون با نرم‌افزار SPSS_V22 انجام شد.<br /> <strong>نتایج:</strong> بین تبعیت درمانی با مؤلفة خودکارآمدی (59/0-r=)، مؤلفة درماندگی (66/0-r=) و نمره کل استرس ادراک‌شده (67/0-r=) رابطه معنادار و منفی است. همچنین، مؤلفة خودکارآمدی ادراک‌شده 35 درصد، مؤلفة درماندگی ادراک‌شده 44 درصد و نمره کل استرس 45 درصد از تبعیت درمانی را به صورت معناداری تبیین کردند.<br /><strong>بحث و نتیجه‌گیری:</strong> یافته‌‌های این پژوهش نشان می‌دهد که خودکارآمدی ادراک‌شده و درماندگی ادراک‌شده با تبعیت درمانی در بیماران مبتلا به دیابت2 رابطه معناداری دارند. بنابراین، در تدوین برنامه‌های درمانی بیماران  دیابتی باید به ادراک آن‌ها از بیماری، میزان استرس ادراک‌شده توجه ویژه‌ای شود. https://cpap.shahed.ac.ir/article_4759_e6571b4456dbbf02aebb86cfa22bb6f6.pdf