مدل فراتشخیصی التیام از خیانت زناشویی با تأکید بر نقش فراشناخت‌ها، طرح‌واره‌ها، صمیمیت، کارآمدی هیجانی و بخشش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی بالینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران

چکیده

مقدمه: خیانت یک موضوع شایع در زوج‌درمانی است و به‌عنوان یک مشکل بالینی شایع و چالش‌برانگیز هم برای مراجع و هم برای درمانگران شناخته شده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی برازش مدل فراتشخیصی التیام خیانت زناشویی انجام شد.
روش: روش پژوهش توصیفی – همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه زنان خیانت دیده‌ای بودند که در سال 1398 به مراکز مشاوره شهر تهران مراجعه کرده بودند و تا زمان پژوهش هیچ‌گونه اقدام درمانی در این خصوص انجام نداده بودند که ازاین‌بین به شیوه نمونه‌گیری در دسترس 400 نفر انتخاب شدند و با پرسشنامه‌های التیام رابطه بعد از خیانت زناشویی(مومنی،1392)، فراشناخت (ام.سی.کیو-سی )(ولز،2004)، طرح‌واره ناسازگار اولیه(یانگ،1998 )، صمیمیت باگاروزی(باگاروزی،2001)، بخشش ری(ری،2001)، کارآمدی هیجانی(مظلوم و همکاران،زیرچاپ) مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای تحلیل داده‌ها از روش معادلات ساختاری و از نرم‌افزار لیزرل و اس.پی.اس.اس استفاده شد.
نتایج: نتایج پژوهش نشان داد که طرح‌واره ناسازگار اولیه (T-Value=-3.93)، فراشناخت (T-Value=-2.05)، کارآمدی هیجانی (T-Value=3.41)، صمیمیت در رابطه (T-Value=4.53) و بخشش مبتنی بر ارزش‌های شخصی (T-Value=6.24) به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بر التیام از خیانت زناشویی تأثیر معنادار داشت فقط اثر مستقیم طرح‌واره ناسازگار اولیه بر بخشش (T-Value=-1.77) و نیز میانجی‌گری بخشش بین طرح‌واره ناسازگار اولیه و التیام از خیانت زناشویی (T-Sobel=-1.113) اثر معنی‌داری نداشت، نتایج مدل یابی معادلات ساختاری حاکی از آن بود که مدل فراتشخیصی التیام از خیانت زناشویی تدوین‌شده، توان پیش‌بینی التیام از خیانت را داشت (R2=79). مدل حاضر با داده‌های نمونه مورد پژوهش برازش مناسبی داشت (RMSEA=0.013,Chi-Square/df=1.073,SRMR=0.023,GFI=0.88,AGFI=0.87,NFI=0.99,CFI=1,IFI=1,RFI=0.99).
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج حاصله می‌توان گفت که مدل مذکور می‌تواند پژوهش‌های مرتبط با التیام از خیانت زناشویی را ارتقا بخشد و درمان‌های بالینی مرتبط با این موضوع را تسهیل کند.

کلیدواژه‌ها


1- Gordon KC, Baucom DH, Snyder DK, Dixon LJ. Couple therapy and the treatment of affairs. Clinical handbook of couple therapy. 2008: 429-58.
2- Baucom DH, Snyder DK, Gordon KC. Helping couples get past the affair: A clinician's guide. Guilford Press; 2011 Feb 18.
3- Fife ST, Weeks GR, Stellberg‐Filbert J. Facilitating forgiveness in the treatment of infidelity: An interpersonal model. Journal of Family Therapy. 2013 Nov;35(4):343-67.
4- Karris M, Caldwell BE. Integrating emotionally focused therapy, self-compassion, and compassion-focused therapy to assist shame-prone couples who have experienced trauma. The Family Journal. 2015 Oct;23(4):346-57.
5- Barlow DH, Ellard KK, Fairholme CP. Unified protocol for transdiagnostic treatment of emotional disorders: Workbook. Oxford University Press; 2010 Dec 14.
6- هارلی، ویلارد و چالمرز، جنیفر. رهایی از خیانت زناشویی، ترجمه شمس‌الدین حسینی و الهام آرام‌نیا. تهران: انتشارات نسل نواندیش، 1385.
7- Bird MH, Butler MH, Fife ST. The process of couple healing following infidelity: A qualitative study. Journal of Couple & Relationship Therapy. 2007 Dec 14; 6(4):1-25.
8- Johnson SM. Broken bonds: An emotionally focused approach to infidelity. Journal of Couple & Relationship Therapy. 2005 Sep 13;4(2-3):17-29.
9- Olson MM, Russell CS, Higgins‐Kessler M, Miller RB. Emotional processes following disclosure of an extramarital affair. Journal of Marital and Family Therapy. 2002 Oct; 28(4):423-34.
10- Rokach A, Philibert-Lignières G. Intimacy, loneliness & infidelity. The Open Psychology Journal. 2015 May 15;8(1). pp. 71-77.
11- Bravo IM, White Lumpkin P. The complex case of marital infidelity: An explanatory model of contributory processes to facilitate psychotherapy. The American Journal of Family Therapy. 2010 Sep 30; 38(5):421-32.
12- Stanford PS. A Review of “Intimacy After Infidelity: How to Rebuild & Affair-Proof Your Marriage” Solomon, SD, & Teagno, LJ Oakland, CA: New Harbringer Publications, 2006, 189 pp., $14.95 (paperback).
13- Porjorat M. A comparative study of early maladaptive schemas in women with marital infidelity experience and those who didn't have such an experience. Acta Medica International. 2016 Jan 1; 3(1):89.
14- سیمونه، چپارا؛ دیفرانسسکو، اکهاردردیگر؛ استیونس، بروس. طرح‌واره درمانی برای زوج‌ها، ترجمه شهرام محمدخانی و همکاران. تهران: انتشارات ابن‌سینا، 1397.
15- Mullet E, Neto F, Riviere S. Personality and its effects on resentment, revenge, forgiveness, and self-forgiveness. Handbook of forgiveness. 2005 Jun 21; 159-81.
16- Cunningham L, Cardoso Y. Loving kindness meditation and couples therapy: Healing after an infidelity. Ideas and Research You Can Use: VISTAS. 2012;1(9):1-0.
17- Fife ST, Weeks GR, Stellberg‐Filbert J. Facilitating forgiveness in the treatment of infidelity: An interpersonal model. Journal of Family Therapy. 2013 Nov;35(4):343-67.
18- Legaree TA, Turner J, Lollis S. Forgiveness and therapy: A critical review of conceptualizations, practices, and values found in the literature. Journal of Marital and Family Therapy. 2007 Apr;33(2):192-213.
19- Gafoorian,P. &Hassanabadi. H. (2016). Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on Thought Control and Meta Cognitive Beliefs among Females Experienced Extramarital Affairs Trauma. International Journal of Women’s Health and Wellness,:2016: 2(22): 41-56.
20- Bennett H, Wells A. Metacognition, memory disorganization and rumination in posttraumatic stress symptoms. Journal of anxiety Disorders. 2010 Apr 1; 24(3): 318-25.
21- ولز، آدریان. راهنمای عملی درمان فراشناختی اضطراب و افسردگی، ترجمه شهرام محمدخانی. تهران: انتشارات ورای دانش، 1395.
22- مک‌کی، متیو و وست، آپریلیا. درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی، ترجمه شهرام محمدخانی، الیاس اکبری، محمد خالقی. تهران: انتشارات ابن‌سینا، 1397.
  23- McEvoy PM, Nathan P, Norton PJ. Efficacy of transdiagnostic treatments: A review of published outcome studies and future research directions. Journal of Cognitive Psychotherapy. 2009 Feb 1;23(1):20-33.
24- Wetterneck CT, Hart JM. Intimacy is a transdiagnostic problem for cognitive behavior therapy: Functional Analytical Psychotherapy is a solution. International Journal of Behavioral Consultation and Therapy. 2012;7(2-3):167.
25- Martin JL, Ashby JS. Perfectionism and fear of intimacy: Implications for relationships. The Family Journal. 2004 Oct;12(4):368-74.
26- Weeks GR, Fife ST. Couples in treatment: Techniques and approaches for effective practice. Routledge; 2014 Jan 10.
27- موتابی، فرشته و فتی، لادن. راه و رسم درمانگری در نظریه شناختی و رفتاری. تهران: انتشارات دانژه، 1396.
28- Fenell DL. Characteristics of long-term first marriages. Journal of Mental Health Counseling. 1993 Oct.:15: 446–460.
29- Donahue JJ, McClure KS, Moon SM. The relationship between emotion regulation difficulties and psychopathic personality characteristics. Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment. 2014 Apr; 5(2):186.
30- ذوالفقاری، مریم؛ فاتحی‌زاده، مریم؛ عابدی، محمدرضا. تعیین رابطه بین طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه با ابعاد صمیمیت زناشویی زوجین شهر اصفهان. مجله خانواده‌پژوهی، 1387: 4 (3): 247-261.
31- مک‌کی، متیو؛ فنینگ، پاتریک؛ پالگ، کیم. مهارت‌های زندگی زناشویی، ترجمه شهرام محمدخانی و قدرت عابدی. تهران: انتشارات ابن‌سینا، 1397.
32- Boyes,A. &Fletcher,J. (2007). Metaperceptions of Bias in Intimate Relationships. Journal of Personality and Social Psychology,:Vol 92(2): pp. 286–306.
33- Schade,L. &Sandberg,G. (2012).Healing the Attachment injury of marital infidelity using emotionally focused couples therapy: A case illustration.The American journal of family therapy,:Vol 40: pp. 434-444.
34- Goldie,M. (2013). Infidelity and Forgiveness: Therapists' Views on Reconciliation and Restoration of Trust Following Disclosure of Infidelity. (doctoral dissertation). Brigham Young University.provo.
 35- نامنی، ابراهیم؛ محمدی‌پور، محمد؛ نوری، جعفر. اثربخشی درمان هیجان مدار به شیوه گروهی بر بخشودگی بین فردی و امید در زنان مطلقه. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی. 1395: 8 (29): 56- 78.
36- بساک‌نژاد، سودابه؛ امان‌الهی، عباس؛ سعادتمند، خدیجه. اثربخشی زوج‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر صمیمیت و بخشش زوج‌ها. مجله روانشناسی خانواده، 1396: 4 (1) : 41-52.
37- سیفی‌زاده آرانی، حامد؛ زارعی‌محمودآبادی، حسن؛ بخشایش، علیرضا. رابطه طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و سازگاری زناشویی باواسطه‌گری ترس از صمیمیت در متأهلین. مجله خانواده پژوهشی، 1398 : 15 (4): 467-486.
38- ehsan HB, bahramizadeh H. Early maladaptive schemas and agreeableness in personality five factor model. Procedia-Social and Behavioral Sciences. 2011;30:547-51.
39- Solomon Z, Dekel R, Zerach G. Posttraumatic stress disorder and marital adjustment: The mediating role of forgiveness. Family Process. 2009 Dec;48(4):546-58.
40- Kimmes JG, Durtschi JA. Forgiveness in romantic relationships: The roles of attachment, empathy, and attributions. Journal of Marital and Family Therapy. 2016 Oct;42(4):645-58.
41- Flanagan KS, Hoek KK, Ranter JM, Reich HA. The potential of forgiveness as a response for coping with negative peer experiences. Journal of Adolescence. 2012 Oct 1;35(5):1215-23.
42- Fincham FD, Hall J, Beach SR. Forgiveness in marriage: Current status and future directions. Family Relations. 2006 Oct;55(4):415-27.
43- کاف، تکنوری و مارکولایدز، جرج. مبانی مدل‌یابی معادلات ساختاری، ترجمه بلال ایزانلو، محسن دهقانی، مجتبی حبیبی عسگرآبادی. تهران: انتشارات رشد، 1393.
44- مؤمنی‌جاوید، مهرآور؛ شعاع‌کاظمی، مهرانگیز؛ پورشهریاری، مه‌سیما. بررسی تأثیر مشاوره گروهی با رویکرد بین فردی بر بهبود روابط زناشویی مادران خیانت‌دیده. فصلنامه مطالعات روان‌شناختی، 1394: 11 (2) : 87-113.
45- آیت‌مهر، فاطمه و صادق‌پور، سامان. مقایسه کارآمدی درمان فراشناختی و درمان شناختی – رفتاری در کاهش باورهای فراشناختی، باورهای آمیختگی، نشانگان توقف درونی و باورهای کنترل/خطر در افراد وسواس شستشو. مجله روانشناسی و روان‌پزشکی شناخت، 1397: 5 (1): 1-17.
 46- Rafiee S, Hatami A, Foroughi A. Relationship between early maladaptive schema and attachment style in woman with infidelity. 2011: 2(1): 21-36.
47- اعتمادی، عذرا؛ جابری، سمیه؛ احمدی، سیداحمد. بررسی رابطه مهارت‌های ارتباطی با صمیمیت زناشویی. مجله پژوهش‌های علوم شناختی و رفتاری. 1394: 5 (9): 143-152.
48- خمسه، اکرم؛ حسینیان، سیمین. بررسی تفاوت‌های جنسیتی بین ابعاد گوناگون صمیمیت در دانشجویان متأهل. فصلنامه مطالعات زنان. 1387: 6 (1) : 42-53.
49- Zandipur T. The relationshipForgiveness with life satisfaction in women married non-native students of Tehran University.journal of Social Studies - Psychological women, 2002: 5(3): 109-122.
50- Mazloom, M., Mohammadkhani, Sh., Akbari, M., West, A,. & Hasani, JP. sychometric properties of the Persian version of the emotion efficacy scale2. (unpublished manuscript).
51- هومن، حیدرعلی. مدل‌یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‌افزار لیزرل. تهران:انتشارات سمت، 1388.
52- Mazloom M, Yaghubi H, Mohammadkhani S. Post-traumatic stress symptom, metacognition, emotional schema and emotion regulation: A structural equation model. Personality and Individual Differences. 2016 Jan 1;88:94-8.
53- Fincham FD, Paleari FG, Regalia C. Forgiveness in marriage: The role of relationship quality, attributions, and empathy. Personal Relationships. 2002 Mar;9(1):27-37.
54- وورل، مایکل. زوج‌درمانی شناختی رفتاری، ترجمه شهرام محمدخانی و محمد امین‌زاده. تهران: انتشارات ابن‌سینا، 1398.
55- Young JE, Gluhoski V. A schema-focused perspective on satisfaction in close relationships. Satisfaction in close relationships. 2010:356-81.
56- عبدل‌پور، قاسم؛ خانجانی، زینب؛ علیلو، مجید؛ فخاری، علی. اثربخشی درمان فراشناختی بر باورهای فراشناختی بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه. مجله طنین سلامت. 1394: 16 (3) : 16-24.
57- Butler MH, Harper JM, Seedall RB. Facilitated disclosure versus clinical accommodation of infidelity secrets: An early pivot point in couple therapy. Part 1: Couple relationship ethics, pragmatics, and attachment. Journal of Marital and Family Therapy. 2009 Jan;35(1):125-43.
 58- Weeks GR, Fife ST. Couples in treatment: Techniques and approaches for effective practice. Rutledge; 2014 Jan 10.
59- Kring, A. M.,& Sloan, D. M. Emotion regulation and psychopathology: A Tran diagnostic approach to etiology and treatment.New York: Guilford Press, 2010.
60- Vimz, B., & Pina, W. The assessment of emotion regulation improving construct. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment,: 2010 : 132(1): 1-7.
61- McEvoy, P. M., Nathan, P., & Norton, P. J. Efficacy of trans diagnostic treatments: A review of published outcome studies and future research directions. Journal of Cognitive Psychotherapy, 2009: 23(1): 20-33.
62- Fife, S., &Weeks, R. Treating infidelity: An integrative approach. The family journal: Counseling and therapy for couples and families, 2008: l16(4): 316-323.
 63- زارع درخشان, احترام, روشن چسلی, رسول. رابطه بین رضایت جنسی، خودکارآمدی جنسی و شادکامی بر رضایت زناشویی: نقش میانجی ناگویی هیجانی. روانشناسی بالینی و شخصیت
doi: 10.22070/cpap.2020.2918
64- پاک‌نیت، معصومه؛ روشن چلسی، رسول. پیش بینی رضایت زناشویی براساس هیجان خواهی، صمیمیت، عملکرد جنسی و ویژگی های شخصیتی در پرستاران. مجله روان شناسی بالینی و شخصیت، 1397: 16 (1)، صص 159-178.