اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر نشخوارفکری و رشد پس از سانحه زنان داغدیده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نیشابور

چکیده

مقدمه: در پنجمین راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی اختلال داغدیدگی پیچیده پایدار در دسته اختلال‌هایی قرار گرفته است که انجام پژوهش‌های بیشتر در مورد آنها لازم است. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر نشخوارفکری و رشد پس از سانحه زنان داغدیده انجام گردید.
روش: در یک پژوهش نیمه آزمایشی با پیش‌آزمون – پس‌آزمون همراه با گروه کنترل، تعداد 24 نفر از زنان داغدیده شهر نیشابور به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارش شدند. سپس جلسات درمانی برای افراد گروه آزمایش، به‌صورت گروهی طی 8 جلسه اجرا گردید؛ در حالی‌که چنین مداخله‌ای برای گروه کنترل صورت نگرفت. شرکت کنندگان مقیاس پاسخ نشخوارفکری (تری‌نور و همکاران، 2003) و رشد پس از سانحه (تدسچی و کالهون، 1996)، را تکمیل کردند. داده‌های پژوهش به کمک نرم‌افزار آماری «اس. پی. اس. اس.» و با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس تحلیل شدند.
نتایج: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی باعث کاهش نشخوار فکری و بهبود رشد پس از سانحه زنان داغدیده گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل می‌شود.
بحث و نتیجه‌گیری: شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی تأثیر بسزایی در کاهش نشخوارفکری و بهبود رشد پس از سانحه زنان مبتلا به اختلال داغدیدگی پیچیده پایدار دارد و درمانگران می‌توانند از این رویکرد درمانی جهت کاهش نشخوارفکری و بهبود رشد پس از سانحه زنان داغدیده استفاده کنند.

کلیدواژه‌ها


1- Cozza, S.J., Fisher, J.E., Mauro, C., Zhou, J., Ortiz, C.D., Skritskaya, N., Wall, M.M., Fullerton, C.S., Ursano, R.J., & Shear, M.K. (2016). Performance of DSM-5 persistent complex bereavement disorder criteria in a community sample of bereaved military family members. The American Journal of Psychiatry, 173(9). pp. 919–929.
2- Sadock, B.J. Sadock, V.A., & Ruiz, P. (2015). Kaplan and Sadock’s synopsis of psychiatry: Behavioral Science/Clinical Psychiatry. NewYork: Wolters Kluwer.
3- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5thed). Washington, DC: American Psychiatric Association.
4- Lai, C., Luciani, M., Galli, F., Morelli, M., Moriconi, F., Penco, I., Aceto, P., & Lombardo, L. (2017). Persistent complex bereavement disorder in caregivers of terminally ill patients undergoing supportive-expressive treatment: A pilot study. Journal of Mental Health, 26(2), pp. 111-118.
5- Barrett, J.J., Tolle, K.A., & Salsman, N.L. (2017). Dialectical behavior therapy skills training for persistent complex bereavement disorder. Clinical Case Studies, 16(5), pp. 1-13.
 6- Calhoun, L.G., Tedeschi, R.G., Cann, A., & Hanks, E.A. (2010). Positive outcomes following bereavement: Paths to posttraumatic growth. Psychologica Belgica, 50(1&2), pp. 125-143.
7- Brewer, J., & Sparkes, A.C. (2011). Parentally bereaved children and posttraumatic growth: Insights from an ethnographic study of a UK childhood bereavement service. Mortality: Promoting the interdisciplinary study of death and dying, 16(3), pp. 204-222.
8- Tedeschi, R.G., & Calhoun, L.G. (2004) Posttraumatic growth: Conceptual foundations and empirical evidence. Psychological Inquiry: An International Journal for the Advancement of Psychological Theory, 15(1), pp. 1-18.
9- Lindstrom, C.M., Cann, A., Calhoun, L.G., & Tedeschi, R.G. (2013). The relationship of core belief challenge, rumination, disclosure, and sociocultural elements to posttraumatic growth. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 5(1), pp. 50-55.
10- Zhou, X., & Wu, X. (2016). The relationship between rumination, posttraumatic stress disorder, and posttraumatic growth among Chinese adolescents after earthquake: A longitudinal study. Journal of Affective Disorders, 193, pp. 242–248.
 11- Hirooka, K., Fukahori, H., Taku, K., Togari, T., & Ogawa, A. (In Press). Quality of death, rumination and posttraumatic growth among bereaved family members of cancer patients in home palliative care. Psycho-Oncology.
12- Taku, K., Cann, A., Calhoun, L. G., & Tedeschi, R. G. (2008). The factor structure of the Posttraumatic Growth Inventory: A comparison of five models using confirmatory factor analysis. Journal of Traumatic Stress, 21(2), pp. 158-164.
13- Soo, H., & Sherman, K.A. (2015). Rumination, psychological distress and post-traumatic growth in women diagnosed with breast cancer. Psychooncology, 24(1), pp. 70-79.
14- Cann, A., Calhoun, L.G., Tedeschi, R.G., & Solomon, D.T. (2010). Posttraumatic growth and depreciation as independent experiences and predictors of well-being. Journal of Loss and Trauma: International Perspectives on Stress & Coping, 15(3), pp. 151-166.
15- Eisma, M. C., Stroebe, M. S., Schut, H. A. W., van den Bout, J., Boelen, P. A., & Stroebe, W. (2014). Development and psychometric evaluation of the Utrecht Grief Rumination Scale. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 36(1), pp. 165–176.
 16- Nolen-Hoeksema, S., Wisco, B. E., & Lyubomirsky, S. (2008). Rethinking rumination. Perspectives on psychological science, 3(5), pp. 400-424.
17- منصوری، احمد.، منصوری، محمود.، و منصوری، نسیبه. (1393). رابطه بین اسکیزوتایپی و علایم افسردگی با توجه به نقش میانجی نشخوارفکری. روان­شناسی بالینی و شخصیت، 21(11)، صص. 108-99.
18- منصوری، احمد؛ فرنام، علیرضا؛ بخشی­پور رودسری، عباس و محمود علیلو، مجید. (1390). مقایسه نشخوار فکری در افراد مبتلا به اختلال افسردگی عمده، اختلال وسواس- اجبار، اختلال اضطراب فراگیر و افراد بهنجار. مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی سبزوار، 17(3)، صص. 195-189.
19- Yasar, A.B., Abamor, A.E., Usta, F.D., Erdogan Taycan, S., & Zengin Eroglu, M. (2017). A case study: Effects of EMDR therapy on a patient with persistent complex bereavement disorder (PCBD). European Psychiatry, 41(Supplement), pp. S728
20- Wittouck, C., Van Autreve, S., De Jaegere, E., Portzky, G., & van Heeringen, K. (2011). Clinical Psychology Review, 31(1), pp. 69-78.
21- Malkinson, R. (2010). Cognitive-behavioral grief therapy: The ABC model of rational-emotion behavior therapy. Psihologijske teme, 19(2), pp. 289-305.
 22- Segal, Z.V., Teasdale, J.D., & Williams, J.M.G. (2004). Mindfulness-based cognitive therapy: Theoretical rationale and empirical status. In S.C. Hayes, V.M. Follette, & M.M. Linehan (Eds.), Mindfulness and acceptance: Expanding the cognitive-behavioral tradition (pp. 45-65). New York: Guilford Press.
23- Sipe, W.E., Eisendrath, S.J. (2012). Mindfulness-based cognitive therapy: Theory and practice. Canadian journal of psychiatry, 57(2), pp. 63-69.
24- محمدپور، سمانه؛ تاجیک‌زاده، فخری و محمدی، نورالله. (1397). اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش علائم افسردگی، نشخوار ذهنی و نگرش‌های ناکارآمد زنان باردار مبتلا به افسردگی. روانشناسی بالینی و شخصیت، 16 (1)، صص. 187-198.
25-فرهادی، مریم و پسندیده، محمد مهدی. (1396). اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR) در کاهش استرس، اضطراب و افسردگی و افزایش خودکارآمدی در بیماران زن مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس. روانشناسی بالینی و شخصیت، 15 (2)، صص. 7-15.
26- ولیدی پاک، آذر؛ خدایی، علی و شیخله، شجاع. (1396). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی مبتنی بر شناختی بر کاهش افسردگی در بیماران مبتلا به سرطان. روانشناسی بالینی و شخصیت، 4 (12)، صص. 49-57.
27- محمدپور، سمانه؛ شاهی، مرجان و تاجیک­زاده فخری. (زیر چاپ). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهزیستی روانشناختی، امیدواری و خودارزشیابی مرکزی بیماران مبتلا به صرع. روانشناسی بالینی و شخصیت.
28- قدم­پور، عزت­اله؛ رادمهر، پروانه و یوسف­وند، لیلا. (1396). اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اجتناب شناختی-رفتاری و نشخوار ذهنی در مبتلایان به اختلال همبودی اضطراب اجتماعی و افسردگی. افق دانش، 23(2)، صص. 148-141.
29- Norouzi, H., Rahimian-Boogar, I., & Talepasand, S. (2017). Effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy on posttraumatic growth, self-management and functional disability among patients with breast cancer. Nursing Practice Today, 4(4), 190-202.
30- Treynor, W., Gonzalez, R., & Nolen-Hoeksema, S. (2003). Rumination reconsidered: A psychometric analysis. Cognitive Therapy and Research, 27(3), pp. 247–259.
31- Tedeschi, R.G., & Calhoun, L.G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: measuring the positive legacy of trauma. Journal of Traumatic Stress, 9(3), pp. 455-471.
32- سیدمحمودی، سیدجواد؛ رحیمی، چنگیز. و محمدی‌جابر، نورالله. (1392). ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه رشد سانحه (PTGI). روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 3(12)، صص. 108-93.
33- Segal, Z.V., Teasdale, J.D., & Williams, J.M. (2002). Mindfulness Based cognitive therapy for depression. New York: The Guilford Press.
34- میرز، لاورنس؛ گامست، گلن و گارینو، جی. ( 2006). پژوهش چند متغیری کاربردی. ترجمه حسن پاشاشریفی و همکاران (1391). تهران: انتشارات رشد.
35- Pots, W.T., Meulenbeek, P.A., Veehof, M.M., Klungers, J., & Bohlmeijer, E.T. (2014). The efficacy of mindfulness-based cognitive therapy as a public mental health intervention for adults with mild to moderate depressive symptomatology: a randomized controlled trial. PLoS ONE, 9(10), pp. e109789.
 36- Chiesa, A., & Serretti, A. (2011). Mindfulness based cognitive therapy for psychiatric disorders: A systematic review and meta-analysis. Psychiatry research, 187(3), pp. 441-453.