اثربخشی بسته روان‌پویشی شکل‌گیری هویت موفق نوجوان ایران بر فرآیند خودشناسی انسجامی و مولفه‌های روابط موضوعی در نوجوانان ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

مقدمه: دوره نوجوانی از لحاظ شکل‌گیری هویت بسیار حائز اهمیت است و شکل‌گیری هویت از آن‌رو که به معنای رفتار فرد با خود و دیگران است؛ در زندگی فرد تاثیر بسیار اساسی دارد. با توجه به این‌که هویت افراد از ناخودآگاه آنان ناشی می‌شود و ناخودآگاه متشکل از والدین، فرهنگ و به‌طور کلی زبان است. علاوه بر این دو فاکتور مهم در شکل‌گیری هویت، خودشناسی انسجامی و روابط موضوعی می‌باشد، در این مطالعه پس از تهیه بسته آموزشی مبتنی بر مفاهیم روان‌تحلیل‌گری، خودشناسی ‌انسجامی و روابط موضوعی به بررسی اثربخشی بسته روان‌پویشی شکل‌گیری هویت موفق بر فرآیند خودشناسی انسجامی و مولفه‌های روابط موضوعی پرداخته شده است.
روش: جامعه آماری پژوهش حاضر، که از نوع شبه آزمایشی می‌باشد. نوجوانان 18 تا22 ساله ایرانی هستند. با توجه با ماهیت پژوهش 24 نفر با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه جایگزین شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها، پرسشنامه ‌روابط‌ موضوعی‌ بل، مقیاس خودشناسی انسجامی قربانی و پرسشنامه سبک هویت برزونسکی مورد استفاده قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار «اس. ‌پی. اس. اس.» و آزمون مانکوا، تجزیه و تحلیل شد.
نتایج: یافته‌ها نشان داد برنامه روان پویشی شکل‌گیری هویت موفق نوجوان ایرانی ، خودشناسی انسجامی را افزایش و نمره خرده مقیاس‌های پرسشنامه روابط موضوعی (دلبستگی ناایمن، بی‌کفایتی اجتماعی، بیگانگی و خودمیان‌بینی) را کاهش می‌دهد.
بحث و نتیجه‌گیری: بسته حاضر به تدریج نوجوانان را تشویق می‌کند تا با بررسی ارتباط خود با والدینشان؛ از زیر نگاه بزرگ‌ دیگری خارج‌شده و به سمت جایگاه بزرگ‌ دیگری حرکت کنند. در واقع نوجوان در سایه فضایی امن به بررسی خود می‌پردازد، شروع به هدف‌گذاری ارزش‌ها و باورهای خود می‌کند و نوع بودنش با جهان هستی را تغییر می‌دهد. بدین‌ترتیب نوجوان برای خود، قیم جدیدی می‌سازد؛ قیمی که به جای وابسته بودن به او دلبسته است.

کلیدواژه‌ها


1- امانی، رزیتا و مجذوبی، محمدرضا.(1390). پیش بینی سبک های هویت بر اساس سبک های دلبستگی. مجله روان‌شناسی بالینی و شخصیت. سال 2، شماره 5، صص 24-13.
2- رحیم‌خانلی، معصومه.، علی‌مهدی، منصور،. فهیمی، صمد.، بیرامی، منصور. مجتبایی، مینا(1394). سبک‌های هویت و محیط‌های اولیه‌ی تحول: با تأکید بر سبک‌های دلبستگی، تمایزیافتگی خود و حوزه‌های طرح‌واره. مجله روانشناسی بالینی و شخصیت (دانشور رفتار)، دوره  ،13شماره 2 ، صص: 96-85
3- Phillips A. (2004).Psychoanalysis as Education. Journal of The Psychoanalytic Review.:vol91 (6): PP.779 -799.
4- Berzonsky, M. D., & Kuk, L. S. (2000). Identity status, identity processing style, and the transition to university. Journal of Adolescent Research. Vol 15(1): PP. 81-98.
5- Chmidt-Hellerau, C. (2005).the other side of Oedipus, psychoanalytic quarterly. Vol 74), PP. 187-2017
6- Frank, G. (1999) Freud’s concept of the super ego: review and assessment. Psychoanalytic psychology. Vol 16(3): PP.448-483.
7- Oyemade UJ, Washington V, Gullo DF (2009). The relationship between Head Start parental involvement and the economic and social self-sufficiency of Head Start families. J Negro Educ.: Vol 58: PP.5–15
8- Mccarthy, J (2002). Adolescent character formation & psychoanalytic theory. The American journal of Psychoanalysis. Vol 55(3): PP.  245-267
9- Schultz, D.P,   Schultz, S. (2013). Theories of Personality, Florida, University of South Florida.
10- White, R. J. (2009). The role of parenting style, ethnicity and identity style in identity commitment and career decision self-efficacy. Doctoral dissertation, University of Southern California.
11- Berzonsky, M.D. (2003) Identity style and well-being: Does commitment matter? Identity. : Vol3: PP.131 – 142.
12- روبن زاده، شرمین، رسول‌زاده طباطبایی، کاظم، قربانی، نیما، عابدین ، علیرضا(1395). بررسی تاثیر فرآیند خودشناسی، میزان تعهد ومولفه­های روابط موضوعی بر شکل­گیری هویت نوجوانان . مجله علوم پزشکی صدرا. سال 4، شماره 4، صص 276-267.
13- Berzonsky, M.D. (1990).Self-construction over the life-span: A process perspective on identity formation. In G. Advances in personal construct psychology. Vol 1: PP.155–186.
14- Waterman, A. S. (1999). Identity, the identity statuses, and identity status development: A contemporary statement. Developmental Review. Vol 19 PP.591-621.
15- قربانی، نیما. (1392). من به روایت من. چاپ اول، تهران: انتشارات پارسه.
16- Ghorbani, N., Watson, P. J., Bing, M.N., Davison. H. K., & Le Berton, D. (2003). Two facets of self-knowledge: Cross-cultural development of measures in Iran and the United States. Genetic, Social, and General Psychology Monographs. Vol 12 PP.238-268
17- Ghorbani N, Watson PJ, Hargis MB. (2008) Integrative self-knowledge scale: correlations and incremental validity of a cross-cultural measure developed in Iran and the United States. Journal of Psychology. Vol 142 PP.395-412
18- Bell, M.D., Billington, R.J., & Becker, B.R.(1985) Scale for the assessment of reality testing: Reliability, validity, and factorial invariance. J Consult Clin Psychol.: Vol 53(4) PP.506-511.
19- Bell, M.D., Billington, R.J., & Becker, B.R.(1986) A scale for the assessment of object relations: Reliability, validity, and factorial invariance. J Clin Psychol.: Vol 42(5) PP.733-741
20- هادی نژاد،حسن طباطباییان، مریم و دهقانی، محمود.(1393). بررسی مقدماتی روایی و پایایی پرسشنامه روابط موضوعی و واقعیت‌آزمایی بِل. مجله ایرانی روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی  سال 20، شماره 2، صص 169-162.
21- روبن زاده، شرمین(1396). بررسی نقش عوامل روان پویشی شخصیت ( فرآیند خودشناسی و سبک های  دلبستگی) در شکل-گیری هویت نوجوان ایرانی، و تدوین و بررسی اثربخشی بسته روان پویشی در خصوص شکل‌گیری هویت موفق نوجوان ایران. پایان‌نامه‌ دکتری، تهران‌: دانشگاه‌ تربیت مدرس
22- Berzonsky, M. D., & Kuk, L.  S. (2005).Identity style, psychosocial maturity, and academic performance. Personality and Individual Differences, 39(1) PP.235- 247.
23- Berzonsky, M. D., & Sullivan, C. (1992). Social–cognitive aspects of identity style: Need for cognition, experiential openness, and introspection. Journal of Adolescent Research: Vol 7 PP.140–155.
24- Dollinger, S. M. C. (1995). Identity styles and the five-factor model of personality. Journal of Research in Personality: Vol 29(4) PP.475-479.
25- Didonna, F. (2009). Clinical Handbook of Mindfulness. Springer. Vol 18 pp.5-18.
26- Alidina, S. (2014). Mindfulness for Dummies. Wiley. Vol 3 pp.98-118.
27- مارنات، گراث. (2003). راهنمای سنجش روانی: برای روان شناسان بالینی، مشاوران و روان‌پزشکان. ترجمه م نیکخو. (1384). تهران: انتشارات رشد.
28- ماسن، پاول هنری، کیگان، جروم، هوستون، آلتا کارول، و کانجیر، جان, جین‌وی، کانجر(1395). رشد و شخصیت کودک. ترجمه مهشید یاسایی. تهران: نشر مرکز.
29- لکان، ج. (1981). مکتب لکان، روانکاوی قرن بیست و یک. ترجمه م کدیور. (1381). تهران، انتشارات اطلاعات.