بررسی نقش واسطه‌ای سبک‌های شوخ‌طبعی در رابطه بین کینه‌توزی با ابعاد اساسی شخصیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات

چکیده

مقدمه: هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه‌ای سبک‌های شوخ‌طبعی در رابطه بین کینه توزی با ابعاد اساسی شخصیت (هگزاکو) است.
روش: به این منظور، 200 نفر از معلمان مرد شهرستان قرچک به شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند و با استفاده از پرسشنامه‌های خودسنجی کینه‌توزی (مارکوس و همکاران، 2014) ، ابعاد اساسی شخصیت (هگزاکو - 60)، (اشتون و لی، 2009)  و سبک‌های شوخ‌طبعی (مارتین و همکاران، 2003) مورد آزمون قرار گرفتند. برای بررسی رابطه بین متغیرها از روش همبستگی پیرسون و از روش تحلیل مسیر برای ارزیابی مدل استفاده شد.
نتایج: نتایج همبستگی بین متغیرها نشان داد که کینه‌توزی با سبک‌های شوخ‌طبعی پرخاشگرانه و خودکاهنده، رابطه مثبت و با سبک شوخ‌طبعی پیونددهنده و شوخ‌طبعی خودافزایی رابطه منفی دارد. هیجان‌پذیری با کینه توزی رابطه مثبت، و  وجدان و تجربه‌پذیری با کینه‌توزی رابطه منفی داشت. صداقت-فروتنی، برون‌گرایی، باوجدان بودن و تجربه‌پذیری با سبک شوخ‌طبعی پیونددهنده رابطه مثبت و سبک‌های شوخ‌طبعی پرخاشگرانه و خودکاهنده رابطه منفی داشتند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که روابط معنی‌دار بین ابعاد اساسی شخصیت و کینه‌توزی در صورت حذف نقش واسطه‌ای سبک‌های شوخ‌طبعی از بین می‌رود.
بحث و نتیجه‌گیری: گرایش افراد کینه‌توز به استفاده از سبک‌های شوخ‌طبعی منفی می‌تواند منجر به آسیب به خود فرد و دیگران شود. این یافته‌ها می‌تواند گام مهمی در جهت آموزش و ترویج سبک‌های شوخ‌طبعی مثبت و توانمندسازی افراد جامعه باشد.

کلیدواژه‌ها


1-Zeigler-Hill, V., McCabe, G. A., & Vrabel, J. K. (2016). The dark side of humor: DSM-5
pathological personality traits and humor styles. Europe's Journal of Psychology, 12, PP.
363–376
2-Smead, R., & Forber, P. (2013). The evolutionary dynamics of spite in finite
populations. Evolution, 67, PP. 698–707
3- Marcus, D. K., & Norris, A. L. (2016). The dark side of personality: Research at the interface of social, personality and clinical psychology. Personality and Individual Differences, 77, 79-85.
4- Vrabel, J. K., Zeigler-Hill, V., & Shango, R., G. (2017). Spitefulness and humor styles. Personality and Individual Differences, 105, PP. 238-243
5- Marcus, D, K., Zeigler-Hill, V., Mercer, S, H., & Norris, A., L. (2014). The Psychology of Spite and the Measurement of Spitefulness. American Psychological Association, Advance online publication. http://dx.doi.org/10.1037/a0036039.
 6- Gardner, A., & West, S, A.(2004). Spite and the scale of competition. Blackwel Lpublishing LTD, 17, PP. 1195-1203   
7- Zeigler-Hill, V., Noser, A. E., Roof, C., Vonk, J., & Marcus, D, K. (2015). Spitefulness and moral values. Personality and Individual Differences, 77, PP. 86-90
8- Eving, T. D., Vonk, J., & Zeigler-Hill, V. (2016). Spitefulness and deficits in the social–perceptual and social–cognitive components of Theory of Mind. Personality and Individual Differences, 91, PP. 7-13
9- Kuiper, N. A., & Borowicz-Sibenik, N. (2005). A good sense of humor doesn’t always help: agency and communication as moderators of psyCological well-being. Personality and Individual Difference, 38, PP.365-377
10- Lyttle, J. (2007). The judicious use and management of humor in the workplace. Business of Horizons, 50, PP. 239-245
11- Martin, R. A. (2010). The psychology of humor: An integrative approach. : Journal of research in   personality, 52, PP. 178-182
12- Tapley,R.(2007).The value of humor.The Journal of Value Inquiry,40, PP. 421-431
13- Abel, M. (2002). Humor stress and coping strategies.International Journal of Humor Research, 15, PP. 365-381
14- Ruch, W., & Heintz, S. (2013). Humour styles, personality and psychological well-being:
What’s humour got to do with it?. European Journal of Humour Research, 4, PP. 1-24.
15- Yip, J. A., & Martin, R. A. (2006). Brief report sense of humor, emotional intelligence and social competence. Journal of Research in Persona Lity, 40, PP. 1202-1208
16-Martin, R. A., Lastuk, J. M., Jeffery, J., Vernon, P. A., & Veselka, L. (2012). Relationships between the dark triad and humor styles: A replication and extension. Personality and
Individual Differences, 52, PP. 178–182
17- Ford, T. E., McCreight, K. A., & Richardson, K. (2014). Affective style, humor styles, and happiness. Europe's Journal of Psychology, 10, PP. 451–463
18-Martin, R. A. (2007). The psychology of humor: An integrative approach. European Journal of Humour Research, 2, PP. 35-41
19-Martin R., A., Pu hlike- Doris, P., Larsen, G., Gray J., Weir, K. (2003). In dividual difference in uses of Humor and their relation to psychological well-being: Development of the humor styles Questionaior. Journal of research in   personality, 37, PP. 48-75
20- Dyck, K. T., & Holtzman, S. (2013). Understanding humor styles and well-being: The importance of social relationships and gender. Personality and Individual Differences, 55, PP. 53–5
21- Tucker, R. P., Wingate, L. R., O'Keefe, V. M., Slish, M. L., Judah, M. R., & Rhoades-Kerswill, S.(2013). The moderating effect of humor style on the relationship between interpersonal predictors of suicide and suicidal ideation. Personality and Individual Differences, 54, PP. 610–615.
22-خرمائی، فرهاد؛ فرمانی، اعظم.(1393). بررسی نقش پنج عامل بزرگ شخصیت در پیش بینی صبر و مولفه‌های آن در دانشجویان. دو فصلنامه علمی- پژوهشی روان‌شناسی بالینی و شخصیت(دانشور رفتار)، سال 21، دوره جدید شماره 11، صص 24-11.
23-فولادی، نگار؛ شهیدی، عنایت‌اله.(1396). نقش ویژگی‌های شخصیتی و امید به زندگی در پیش‌بینی سرسختی روان‌شناختی در بین دانشجویان با توجه به جنسیت. دو فصلنامه علمی- پژوهشی روان‌شناسی بالینی و شخصیت(دانشور رفتار)، دوره 15، شماره 1،پیاپی 28 صص 101-93.
24- قالبی حاجیوند، رستم؛ احمدی، عبدالجواد و کاکاوند، علی‌رضا .(1391). بررسی سبک های شوخ طبعی به عنوان تعدیل کننده های  ارتباط میان پنج عامل شخصیتی و سلامت عمومی. مجله علوم رفتاری، شماره 1،صص 85-79.
25- Jensen, K. (2010). Punishment and spite, the dark side of cooperation. The Royal Society B Biological Sciences, 365, PP. 2635-2650
26- Veselka, L., Schermer, J. A., Martin, R. A., & Vernon, P. A. (2010). Relations between
humor styles and the dark triad traits of personality. Personality and Individual
Differences, 48, PP. 772–774
27- Hartsell, B. (2004). An investigation of the role of humor in the lives of highly Creative    youhg Adults. Unpublished.Doctoral Dissertation. Georgiu Univercity.
28- Holmes, J., Marra. M. (2001).Having a laugh at work: How humor contributionss to Workplace Culture. Journl of Pragmatics, 34, PP. 1683 -1710
29- علی نیا، رستم؛ دوستی، یارعلی؛ دهشیری ، غلامرضا و حیدری، محمدحسین. (1387). سبک‌های شوخ‌طبعی، بهزیستی فاعلی و هوش هیجانی. فصلنامۀ روان‌شناسان ایرانی، سال 5 ، شمار18،صص 169-159.
30- Greven, C., Chamorro-Premuzic, T., Arteche, A., & Furnhum, A. (2008). A hierarchical integration of dispositional determinants of general health in students: the Big Five, trait emotional intelligence and humour styles. Personality and Individual Difference, 44, PP. 1562-1573
31- Ashton, M.C., & Lee, K. (2009). The HEXACO-60: A short measure the major dimensions of personality. Journal of Personality Assessment. 91, PP. 340-345
32- پالاهنگ، حسن؛ نشاط‌دوست، حمیدطاهر و مولوی، حسین. (1388). هنجاریابی پرسشنامه 6 عاملی شخصیت HEXACO-PI-R در دانشجویان ایرانی. فصلنامه علمی-پژوهشی روان‌شناسی دانشگاه تبریز، سال 4، شماره 16،صص69-48.
33- زارع، حسین؛ کمالی زارچ، محمود و رضایی‌نسب، فاطمه. (1388). سبک‌های شوخ‌طبعی و پنج رگه شخصیت. روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، سال 6، شماره 22،صص 128-119.
34- خضری، ستاره و معنوی‌پور، داود. (1395). ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه شخصیت هگزاکو در میان دانش‌آموزان. شفای خاتم، دوره 4، شماره 4، 61-50.
35- سیدحسینی، سیدمحمد؛ علی‌احمدی، علیرضا؛ فکری، رکسانا و فتحیان، محمد. (1388). طراحی الگوی چابکی در فرآیند توسعه محصول جدید با استفاده از مدل تحلیل مسیر در صنایع خودروسازی ایران. نشریه بین‌المللی مهندسی صنایع و مدیریت تولید، شماره 4، جلد 20،صص 89-77.