مقایسۀ ویژگی‌های خُلقی و مؤلفه‌های تعامل زناشویی در مادران با توجه ‌گسترۀ آسیب بینایی در فرزندان

نویسندگان

1 دانشگاه الزهراء

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی

چکیده

مقدمه: مطالعۀ حاضر با هدف بررسی ویژگی‌های خُلقی و مؤلُفه‌های تعامل زناشویی در مادران دارای یک یا ‏چند فرزند با آسیب بینایی انجام شد.
روش: روش پژوهش از نوع توصیفی و پس‌رویدادی است. جامعۀ آماری پژوهش را ‏سه گروه از مادران دارای یک یا چند فرزند مبتلا به آسیب بینایی و مادران دارای فرزند بدون آسیب بینایی ساکنِ ‏شهرهای تهران و کرج در سال 1396 تشکیل می‌داد که از هر گروه به ترتیب 120 مادر دارای یک فرزند مبتلا، 104 مادر ‏دارای بیش از یک فرزند مبتلا به آسیب بینایی و 120 مادر دارای فرزند بدون آسیب بینایی به روش در دسترس و ‏داوطلبانه انتخاب شدند. ‏ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامۀ حالات خُلقی برومز (2007) با دو بُعد خلق مثبت و منفی و پرسشنامۀ مؤلفه‌های تعامل زناشویی افروز (1390) بود.‏
نتایج: نتایج حاصل از اجرای آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره نشان داد که مادران دارای بیش از یک فرزند مبتلا به آسیب بینایی، نمرات بالاتری در حالات خُلقیِ منفی چون تنش، افسردگی، خشم، خستگی و سردرگمی  و نمرات پایین‌تری در حالات خُلقیِ مثبت چون سرزندگی، آرامش و شادکامی نسبت به دو گروه دیگر داشتند (0.001>‏p‏). مادران دارای فرزند بدون آسیب بینایی در مؤلفه‌های مثبت‌اندیشی، رفتارهای شخصی، رفتارهای ارتباطی و اجتماعی، شیوه‌های حل مسأله، مدیریت مالی، احساس و رفتار مذهبی، شیوۀ فرزندپروری، گذران اوقات فراغت و تعامل عاطفی نمرات بالاتری نسبت به دو گروه بالینی گزارش کردند (0.001>‏p‏).
بحث و نتیجه‌گیری: اجرای اقدامات پیشگیرانه و آگاهی‌بخش با هدف پذیرش ناتوانی فرزند، افزایش عاطفۀ مثبت نسبت به فرزند و آموزش مهارت‌های مقابله با خستگی‌های ناشی از مراقبت به ویژه در والدینِ دارای چند فرزند ناتوان می‌تواند علاوه بر کاهش فشار روانی ناشی از مراقبت، با اختصاص زمان فراغتی برای توجه به نیازهای خود و همسر به حفظ رابطۀ رضایت‌بخش در والدین کمک می‌کند تا از ظرفیت ایجادشده برای مقابلۀ زوجی با مشکلات مراقبت از فرزند ناتوان بهره گرفت.

کلیدواژه‌ها


Algood, C. L., Harris, C., & Hong, J. S. (2013). Parenting success and challenges for families of children with disabilities: An ecological systems analysis. Journal of Human Behavior in the social environment, 23(2), 126-136. Al-Shirawi, M. E. (2018). A Comparison of Marital Satisfaction of Mothers Raising a Child with Intellectual Disability versus a Child with Autism Disorder in Bahrain: Mixed Method Study. Journal of Studies in Education, 8(2), 128-143. Baldwin, S. (2015). The costs of caring: Families with disabled children. Routledge. Bolch, C. E., Davis, P. G., Umstad, M. P., & Fisher, J. R. (2012). Multiple birth families with children with special needs: A qualitative investigation of mothers’ experiences. Twin Research and Human Genetics, 15(4), 503-515. Bradbury, T. N., Fincham, F. D., & Beach, S. R. (2000). Research on the nature and determinants of marital satisfaction: A decade in review. Journal of marriage and family, 62(4), 964-980. Dale, N. (1996). Working with families of children with special needs.Routledge Press. DeFrain, J., & Asay, S. M. (2007). Strong families around the world: An introduction to the family strengths perspective. Marriage & Family Review, 41 (1-2), 1-10.‌ Dini-Torki, N., Bahrami, H., Davarmanesh, A., & Biglarian, A. (2007). The relationship between stress and marital satisfaction of parents with mental retarded children. Archives of Rehabilitation, 7(4), 41-46. Fairthorne, J., Jacoby, P., Bourke, J., de Klerk, N., & Leonard, H. (2015). Onset of maternal psychiatric disorders after the birth of a child with intellectual disability: a retrospective cohort study. Journal of psychiatric research, 61, 223-230. Fincham, F. D., Beach, S. R., & Davila, J. (2004). Forgiveness and conflict resolution in marriage. Journal of family psychology, 18(1), 72. Findler, L., Jacoby, A. K., & Gabis, L. (2016). Subjective happiness among mothers of children with disabilities: The role of stress, attachment, guilt and social support. Research in developmental disabilities, 55, 44-54. Gottman, J. M. (2013). Marital interaction: Experimental investigations. Elsevier. Hartley, S., Barker, E., Seltzer, M., Greenberg, J., & Floyd, F. (2011). Marital Satisfaction and Parenting Experiences of Mothers and Fathers of Adolescents and Adults With Autism. American Journal On Intellectual And Developmental Disabilities, 116(1), 81-95. Hume, D. (2012). Emotions and moods. Organizational behavior, 258-297. Hunt, N., & Marshall, K. (2012). Exceptional children and youth. Cengage Learning. Katangian, R. D. (2016). The Influence of Raising a Child with Autism on Marital Satisfaction A Dissertation Submitted to the Faculty of The Chicago School of Professional Psychology. Ki, Y. W., & Joanne, C. C. Y. (2014). Stress and marital satisfaction of parents with children with disabilities in Hong Kong. Psychology, 5(05), 349-357. Kiani, B., & Nami, M. (2016). A comparative analysis on quality of life in mothers of autistic, blind, and normal-functioning children. Journal of Advanced Medical Sciences and Applied Technologies, 2(2), 213-219. Lan, M. F., Lane, A. M., Roy, J., & Hanin, N. A. (2012). Validity of the Brunel Mood Scale for use with Malaysian athletes. Journal of sports science & medicine, 11(1), 131. Lane, A. M. (2007). Mood and human performance: Conceptual, measurement, and applied issues. Nova Publishers. Langley, E., Totsika, V., & Hastings, R. P. (2017). Parental relationship satisfaction in families of children with autism spectrum disorder (ASD): A multilevel analysis. Autism Research, 10(7), 1259-1268. Lawton, D. (1998). The number and characteristics of families with more than one disabled child. Report. Social Policy Research Unit. White Rose Research Online URL for this paper: Lewis, P., Abbeduto, L., Murphy, M., Richmond, E., Giles, N., Bruno, L., ... & Orsmond, G. (2006). Psychological well‐being of mothers of youth with fragile X syndrome: Syndrome specificity and within‐syndrome variability. Journal of Intellectual Disability Research, 50(12), 894-904. McCann, D., Bull, R., & Winzenberg, T. (2012). The daily patterns of time use for parents of children with complex needs: A systematic review. Journal of Child Health Care, 16(1), 26-52. Morris, J. (2014). Pride against prejudice: Transforming attitudes to disability. The Women's Press. Mugno, D., Ruta, L., D'Arrigo, V. G., & Mazzone, L. (2007). Impairment of quality of life in parents of children and adolescents with pervasive developmental disorder. Health and quality of life outcomes, 5(1), 22. Murphy, N. A., Christian, B., Caplin, D. A., & Young, P. C. (2007). The health of caregivers for children with disabilities: caregiver perspectives. Child: care, health and development, 33(2), 180-187. Noller, P., Feeney, J., & Peterson, C. (2013). Personal relationships across the lifespan. Routledge. Padden, C., & James, J. E. (2017). Stress among parents of children with and without autism spectrum disorder: a comparison involving physiological indicators and parent self-reports. Journal of developmental and physical disabilities, 29(4), 567-586. Predescu, E., & Şipoş, R. (2013). Cognitive coping strategies, emotional distress and quality of life in mothers of children with ASD and ADHD—A comparative study in a Romanian population sample. Open journal of psychiatry, 3(02), 11. Ryan, A., Taggart, L., Truesdale‐Kennedy, M., & Slevin, E. (2014). Issues in caregiving for older people with intellectual disabilities and their ageing family carers: a review and commentary. International journal of older people nursing, 9(3), 217-226. Shtayermman, O. (2013). Stress and marital satisfaction of parents to children diagnosed with autism. Journal of family social work, 16(3), 243-259. Singer, G. H., Ethridge, B. L., & Aldana, S. I. (2007). Primary and secondary effects of parenting and stress management interventions for parents of children with developmental disabilities: A meta‐analysis. Mental retardation and developmental disabilities research reviews, 13(4), 357-369. Terry, P. C., Lane, A. M., & Fogarty, G. J. (2003). Construct validity of the Profile of Mood States—Adolescents for use with adults. Psychology of sport and exercise, 4(2), 125-139. Turecki, S., & Tonner, L. (2012). The difficult child: Expanded and revised edition. Bantam. Van Wijk, C. H. (2011). The Brunel Mood Scale: A South African norm study. South African Journal of Psychiatry, 17(2), 44-54. Vandais, A. N. (2005). The relationship of emotional intelligence and marital satisfaction. Doctoral thesis: Alliant International university. Whisman, M. A., & Baucom, D. H. (2012). Intimate relationships and psychopathology. Clinical child and family psychology review, 15(1), 4-13. Whittingham, K., Wee, D., Sanders, M. R., & Boyd, R. (2013). Sorrow, coping and resiliency: parents of children with cerebral palsy share their experiences. Disability and rehabilitation, 35(17), 1447-1452. Witret, D. (2001). Parental reaction to having a child with disabilities, 3nd Edition, Revised, Newjersy Prentice Hall, Inc.