اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر مسئولیت‌پذیری و کیفیت روابط بین‌فردی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نیشابور

چکیده

مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر مسئولیت‌پذیری و کیفیت روابط بین‌فردی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه انجام گردید.
روش: در یک پژوهش نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون – پس‌آزمون و گروه کنترل، 30 نفر از دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه شهر نیشابور به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرارگرفتند. افراد گروه آزمایش  در معرض مداخله‌ی 8 جلسه‌ای درمان پذیرش و تعهد (هیز، استروسال و ویلسون، 2003) قرارگرفتند، در حالی که گروه کنترل در معرض چنین مداخله‌ای قرار نگرفتند. پرسشنامه مسئولیت‌پذیری روانشناختی کالیفرنیا و پرسشنامه کیفیت روابط پیرس و همکاران در مورد شرکت‌کنند‌گان اجرا گردید. داده‌های پژوهش به کمک نرم‌افزار «اس. پی. اس. اس.» و با استفاده از شاخص‌های آماری توصیفی و تحلیل کواریانس چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
نتایج: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که درمان پذیرش و تعهد بر مسئولیت‌پذیری و کیفیت روابط بین‌فردی دانش‌آموزان دختر تأثیرگذار بوده است.
بحث و نتیجه‌گیری: درمان پذیرش و تعهد تأثیر بسزایی در افزایش مسئولیت‌پذیری و کیفیت روابط بین‌فردی دانش‌آموزان دارد و درمان‌گران می‌توانند از این رویکرد درمانی جهت بهبود مسئولیت‌پذیری و کیفیت روابط بین‌فردی دانش‌آموزان استفاده کنند.

کلیدواژه‌ها


 1- Bernard, H. W. (2008). Adolescent development scranton. Interactional Text Book Company.
2- Spitzberg, B. H. (2003). Methods of interpersonal skill assessment. In Handbook of communication and social interaction skills (pp. 111-152). Routledge.
3- نصیرزاده، راضیه و روشن.، رسول. (۱۳۸۹). تأثیر قصه‌گویی در کاهش پرخاشگری پسران شش تا هشت ساله. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، ۱۶ (۲)؛ ۱۲۶-۱۱۸.
4- Glasser, W. (2008). Station of the mind: New direction for reality therapy. New York.
5- Palo Alto, C. A., & satir, V. M. (2008). Conjoint family therapy: science and behavior books.
6- گینات.، حیم. (2007). رابطه بین والدین و کودکان. ترجمه ی سیاوش سرتیپی. (1389). تهران : مؤسسه ی اطلاعات
7- Gutiérrez, M. S., Escartí, A. C., & Pascual, C. B. (2011). Relationships among empathy, prosocial behavior, aggressiveness, self-efficacy and pupils' personal and social responsibility. Psicothema, 23(1), 13-19.
8- Schwartz, C. E., Andresen, E. M., Nosek, M. A., Krahn, G. L., & RRTC Expert Panel on Health Status Measurement. (2007). Response shift theory: important implications for measuring quality of life in people with disability. Archives of physical medicine and rehabilitation, 88(4), 529-536.
9- گنجی.، حمزه. (1393). نظریه های شخصیت. تهران: ساوالان
10- Taylor, S., & Lester, A. (2009). STTS-Communication: Your Key to Success: Unlock the secrets that will increase productivity and propel you to a brighter, more fulfilling future. Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd.
11- نداف شرق.، هدی. (1392). مقایسه دو شیوه گروه درمانی شناختی رفتاری و وجودی بر ارتقا کیفیت روابط بین فردی، پایان نامه کارشناسی ارشد فردوسی مشهد.          
12- پورزاد، اکرم؛ زارع، مهدی.، و شفیع آبادی، عبدالله.(1391). اثربخشی درمان غنی سازی رابطه بر کاهش مشکلات بین فردی دانش آموزان منطقه 2 شهر تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران : دانشگاه علامه طباطبایی.       
13- تعویقی، میترا.، و کراسکیان، ادریس. (1392). رابطه مسئولیت‌پذیری با خلاقیت دانش‌آموزان دختر مقطع راهنمایی شهر کرج. ششمین کنگره روانپزشکی کودک و نوجوان تبریز.
14- خدیوی، اسداله.، و الهی، ایران. (1392). بررسی رابطه بین مسئولیت پذیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع اول متوسطه. پایه­ی هفتم. شهرستان مهاباد. زن و مطالعات خانواده، 6(22)، صص  60-37.
15- Brewer, M. (2008). Teaching your child responsibility. Page Wise. Ice.
16- Hayes, S .C , Stroshal, K. D. (1999). Acceptanced commitment therapy an experimental approach to behavior change.new York .Guil ford press.
17- Hayes, S. C., Strosahl, K. D. (2010). A practical guide to Acceptance and commitment therapy. New York, N. Y: Springer Press.
18- Forman, E. M., & Herbert, J. D. (2009). New directions in cognitive behavior therapy: Acceptance-based therapies. General principles and empirically supported techniques of cognitive behavior therapy, 77-101.
19- مارنات، گری گراث. (1997). راهنمای سنجش روانی، جلد دوم، ترجمه حسن پاشا شریفی و محمدرضا نیکخو. (1378). تهران:رشد
20- موسوی، علی. (1377). بررسی رابطه بین مسئولیت‌پذیری و خشنودی شغلی با انگیزه پیشرفت و سلامت روانی در مربیان تربیتی مرد شهر اهواز. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران.
21- پاشا، غلامرضا.، و گودرزیان، مهدی. (1388). رابطه سبک­های هویت و رشد اخلاقی با مسئولیت پذیری در دانشجویان. مجله یافته های نو در روانشناسی، 8 (7)، صص 91-80
22- سعادتی، شامیر، ا. (1389). بررسی ارتباط بین سبک­های هویت با سلامت عمومی و مسئولیت‌پذیری در دانشجویان دانشگاه­های تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران .
23- Pierce, G. R., Sarason, I. G., & Sarason, B. R. (1991). General and relationship-based perceptions of social support: Are two constructs better than one? Journal of personality and social psychology, 61(6), 1028.
24- حسینی قدمگاهی.، جواد. (1376). کیفیت روابط اجتماعی، میزان استرس و راهبردهای مقابله با آن در بیماران کرونر قلب. پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: انیسیتو روانپزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران.
25- خسروی، زهره.، رحمتی نژاد، پروین.، و فرح بیجاری، اعظم (1394). کیفیت رابطه صمیمانه و تجربه خشم در بیماران مبتلا به اختلالات شخصیت مرضی و دو قطبی نوع II، مجله شفا خاتم، 3(4).
26- Hayes, S . C ., Wilson, K. G., Gilfford, L., & Stroshal, K. D. (2008). Acceptance   and commitment therapy: an experiemental approach to behavior chanch.
27- Eifert, G. H. & Forsyth, J. P. (2012). Acceptance and commitment therapy of anxiety disorders. Oakland, C. A: New Harbinger.
28- Hayes, S. C., Pistorello, J. & Levin, M. E. (2012). Acceptance and commitment therapy as unified model of behavior change. Counseling Psychologist, 40, pp 976-1002
29- شریفی هراتمه.، سمیه.، و داوودی، حسین. (1395). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افزایش مؤلفه­های (نظم پذیری، قانون­ مندی و خود مدیریتی) مسئولیت پذیری دانش آموزان ، 2(14) صص 48-33  .
30- Nakamura, M., & Watanabe-Muraoka, A. M. (2006). Global social responsibility: Developing a scale for senior high school students in Japan. International Journal for the Advancement of Counselling, 28(3), 213-226.
31- Schlenker, B. R. (1994). “The Trigangle model of Responsibility”. Psychological Review, 101, pp 632-652.
32- Muto, T., Hayes, S., & Jeffcott, T. (2012). Acceptance and commitment therapy bilbo therapy for enhancing the psychological health of japanese college students living abroad. Behavior Therapy, 42, pp 323-335.
33- O'Donohue, W. T., & Fisher, J. E. (Eds.). (2009). General principles and empirically supported techniques of cognitive behavior therapy. John Wiley & Sons.
34- Band, E. B. (1990). Children's coping with diabetes: Understanding the role of cognitive development. Journal of pediatric psychology, 15(1), 27-41.
35-  گل­محمدی، کریم؛ شعیری، محمدرضا؛ اصغری­مقدم، محمدعلی و ظهرایی شیما. (1395). اثربخشی تکنیک آموزش تمرکز بر تکلیف بر کاهش ترس از ارزیابی منفی افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی. دو فصلنامه عتمی-پژوهشی، روان­شناسی بالینی و شخصیت، 15(1)، صص 15-7.
36- میری، سمانه  و  منصوری، احمد. (1396). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کمال­گرایی و اضطراب امتحان دانشجویان. دو فصلنامه عتمی-پژوهشی، روان­شناسی بالینی و شخصیت، 15(2)، صص 26-17.