اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و اضطراب وجودی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه گیلان

چکیده

مقدمه: بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس با عوامل تنش‌زای متعدد جسمی و روانی مواجه هستند که منجر به کاهش کیفیت زندگی آنان می‌شود. با توجه به ارتباط تنظیم شناختی هیجان و اضطراب وجودی با بیماری‌های سیستم اعصاب مرکزی، یکی از روش‌هایی که می‌تواند به توانبخشی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس کمک نماید، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد است. هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و اضطراب وجودی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس بود.
روش: طرح تحقیق نیمه‌آزمایشی و از نوع پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه گواه بود. نمونه پژوهش 26 بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس شهرستان رشت در سال 1397 بود که به طور در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه گمارده شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و همکاران، 2001) و پرسشنامه اضطراب وجودی (گود و گود، 1974) در مراحل قبل و بعد از درمان استفاده شد. گروه آزمایش به مدت 8 جلسه، تحت درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفتند ولی گروه گواه هیچ‌گونه درمانی دریافت نکرد. داده‌های پژوهش با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تک‌متغیری تحلیل شدند.
نتایج:نتایج تحلیل کوواریانس تک‌متغیری نشان داد که درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر بهبود تنظیم شناختی هیجان و اضطراب وجودی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس تأثیر دارد (001/0>p).
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج این پژوهش، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌تواند در بهبود نشانه‌های شناختی و هیجانی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس از کارایی لازم برخوردار باشد.

کلیدواژه‌ها


 1- Huppke, P., Huppke, B., Ellenberger, D., Rostasy, K., Hummel, H., Stark, W., ... & Gärtner, J. (2019). Therapy of highly active pediatric multiple sclerosis. Multiple Sclerosis Journal, Vol 25, No 1: PP. 72-80.
2- Fong, A., Chau, C. T., Quant, C., Duffy, J., Pan, D., & Ogunyemi, D. A. (2018). Multiple sclerosis in pregnancy: prevalence, sociodemographic features, and obstetrical outcomes. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, Vol 31, No 3: PP. 382-387.
3- Eskandarieh, S., Allahabadi, N. S., Sadeghi, M., & Sahraian, M. A. (2018). Increasing prevalence of familial recurrence of multiple sclerosis in Iran: A population based study of Tehran registry 1999–2015. BMC neurology, Vol 18, No 1: PP. 1-6.
4- فرهادی، مریم و پسندیده، محمدمهدی (1396). اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR) در کاهش استرس، اضطراب و افسردگی و افزایش خودکارآمدی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس. مجله روانشناسی بالینی و شخصیت، سال ۱۵، شماره 2، صص 15-7.
5- Morris, G., Reiche, E. M. V., Murru, A., Carvalho, A. F., Maes, M., Berk, M., & Puri, B. K. (2018). Multiple immune-inflammatory and oxidative and nitrosative stress pathways explain the frequent presence of depression in multiple sclerosis. Molecular neurobiology, Vol 55, No 8: PP. 6282-6306.
6- Choi, I. Y., Lee, P., Adany, P., Hughes, A. J., Belliston, S., Denney, D. R., & Lynch, S. G. (2018). In vivo evidence of oxidative stress in brains of patients with progressive multiple sclerosis. Multiple Sclerosis Journal, Vol 24, No 8: PP. 1029-1038.
7- Rahbar Karbasdehi, E., Abolghasemi, A., & Rahbar Karbasdehi, F. (2018). The effectiveness of schema therapy integrated with rehabilitation on cognitive emotion regulation and existential anxiety in patients with congestive heart failure. Journal of Contemporary Psychotherapy, Vol 48, No 4: PP. 233-239.
8- رهبر طارمسری، مرتضی؛ کشاورز، پروانه؛ ابوالقاسمی، عباس؛ رهبر کرباسدهی، ابراهیم و رهبر کرباسدهی، فاطمه (1397). اثر‌بخشی طرحواره درمانی گروهی بر سیستم‌های فعال‌سازی/‌بازداری رفتاری و تنظیم شناختی هیجان دانش‌آموزان دختر دارای نشانه‌های اضطراب. مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان، سال ۲۷، شماره ۱۰۸، صص 70-62.
9- Garnefski, N., Kraaij, V., & Spinhoven, P. (2001). Negative life events, cognitive emotion regulation and emotional problems. Personality and Individual differences, Vol 30, No 8: PP. 1311-1327.
10- محمودی، هیوا (1397). مقایسه حمایت اجتماعی ادراک شده و خود- دلسوزی بین بیماران مبتلا به اسکلروز متعدد و افراد عادی. مجله روانشناسی سلامت، سال 7، شماره 25، صص 34-21.
11- Lex, H., Weisenbach, S., Sloane, J., Syed, S., Rasky, E., & Freidl, W. (2018). Social-emotional aspects of quality of life in multiple sclerosis. Psychology, health & medicine, Vol 23, No 4: PP. 411-423.
12- Heffer-Rahn, P., & Fisher, P. L. (2018). The clinical utility of metacognitive beliefs and processes in emotional distress in people with multiple sclerosis. Journal of psychosomatic research, Vol 104: PP. 88-94.
13- Carrigan, N., Dysch, L., & Salkovskis, P. M. (2018). The impact of health anxiety in Multiple Sclerosis: a replication and treatment case series. Behavioural and cognitive psychotherapy, Vol 46, No 2: PP. 148-167.
14- Marrie, R. A., Patten, S. B., Berrigan, L. I., Tremlett, H., Wolfson, C., Warren, S., ... & Fisk, J. D. (2018). Diagnoses of depression and anxiety versus current symptoms and quality of life in multiple sclerosis. International journal of MS care, Vol 20, No 2: PP. 76-84.
 
15- Pham, T., Jetté, N., Bulloch, A. G., Burton, J. M., Wiebe, S., & Patten, S. B. (2018). The prevalence of anxiety and associated factors in persons with multiple sclerosis. Multiple sclerosis and related disorders, Vol 19: PP. 35-39.
16- Boeschoten, R. E., Braamse, A. M., Beekman, A. T., Cuijpers, P., van Oppen, P., Dekker, J., & Uitdehaag, B. M. (2017). Prevalence of depression and anxiety in multiple sclerosis: a systematic review and meta-analysis. Journal of the neurological sciences, Vol 372: PP. 331-341.
17- Kidd, T., Carey, N., Mold, F., Westwood, S., Miklaucich, M., Konstantara, E., ... & Cooke, D. (2017). A systematic review of the effectiveness of self-management interventions in people with multiple sclerosis at improving depression, anxiety and quality of life. PloS one, Vol 12, No 10: PP. e0185931.
18- Fiest, K. M., Walker, J. R., Bernstein, C. N., Graff, L. A., Zarychanski, R., Abou-Setta, A. M., ... & Fisk, J. D. (2016). Systematic review and meta-analysis of interventions for depression and anxiety in persons with multiple sclerosis. Multiple sclerosis and related disorders, Vol 5: PP. 12-26.
19- مرادی، کبری، آقایوسفی علیرضا، علیپور احمد و بهرامی، پرویز (1395). مقایسه ویژگی‌های تنیدگی، شیوه‌های مقابله، تیپ شخصیتی سی و تیپ شخصیتی دی، در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس و افراد عادی. مجله روانشناسی بالینی و شخصیت. سال 14، شماره 1، صص 109-99.
20- Henry, A., Tourbah, A., Camus, G., Deschamps, R., Mailhan, L., Castex, C., ... & Montreuil, M. (2019). Anxiety and depression in patients with multiple sclerosis: The mediating effects of perceived social support. Multiple sclerosis and related disorders, Vol 27: PP. 46-51.
21- Serfaty, M., Armstrong, M., Vickerstaff, V., Davis, S., Gola, A., McNamee, P., ... & Low, J. T. (2019). Acceptance and commitment therapy for adults with advanced cancer (CanACT): A feasibility randomised controlled trial. Psycho‐Oncology, Vol 28, No 3: PP. 488-496.
22- زمانی، الهام؛ معتمدی، عبداالله و بختیاری، مریم. (1395). اثربخشی درمان گروهی پذیرش و تعهد بر کاهش اضطراب مبتلایان به MS. مجله روانشناسی سلامت، سال 5، شماره 20، صص 167-152.
23- Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (ed.) (2011). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change. New York: Guilford Press.
24- Pedersen, H. F., Agger, J. L., Frostholm, L., Jensen, J. S., Ørnbøl, E., Fink, P., & Schröder, A. (2019). Acceptance and commitment group therapy for patients with multiple functional somatic syndromes: A three-armed trial comparing ACT in a brief and extended version with enhanced care. Psychological medicine, Vol 49, No 6: PP. 1005-1014.
25- Wynne, B., McHugh, L., Gao, W., Keegan, D., Byrne, K., Rowan, C., ... & Dooley, B. (2019). Acceptance and commitment therapy reduces psychological stress in patients with inflammatory bowel diseases. Gastroenterology, Vol 156, No 4: PP. 935-945.
26- عظیمی، عظیم؛ مکوند حسینی، شاهرخ؛ نجفی، محمود و رفیعی نیا، پروین (1397). مقایسه اثربخشی معنا‌درمانی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر علائم اضطراب، افسردگی و استرس زنان مبتلا به اسکروز چندگانه نوع عودکننده - فروکش‌کننده: یک مطالعه با کاربندی تصادفی کنترل‌شده. مجله کومش، سال ۲۰، شماره ۴، صص 619-612.
27- شاکرنژاد، سپیده؛ موذن، نسرین؛ حمیدی، معصومه؛ هاشمی، رها؛ بزاززاده، نیلوفر و بداقی، مظاهر (۱۳۹۶). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر پریشانی روانشناختی، رضایت زناشویی و کیفیت زندگی در زنان مبتلا به بیماری اسکلروز متعدد. مجله سلامت و مراقبت، سال ۱۹، شماره ۱، صص 17-7.
28- شیدایی اقدم، شوان؛ شمس الدینی، سلوی؛ عباسی، سمیه؛ یوسفی، سارا؛ عبداللهی، صفیه و مرادی جو، محمد (1394). اثربخشی درمان مبتنی برپذیرش و تعهد بر کاهش پریشانی و نگرشهای ناکارآمد در بیماران مبتلا به M.S. مجله اندیشه و رفتار در روان شناسی بالینی، سال 9، شماره 34، صص 57-66.
29- حسنی، جعفر (1389). خصوصیات روان‌سنجی پرسشنامه‌ی نظم‌جویی شناختی هیجان. مجله روان شناسی بالینی، سال 2، شماره 3، صص 84-73.
30- Good, L. R., & Good, K. C. (1974). A preliminary measure of existential anxiety. Psychological Reports, Vol 34, No 1: PP. 72-74.
31- هومن، حیدرعلی؛ رضایی، نورمحمد؛ محمدرضایی، علی؛ شهریار احمدی، منصوره و براتیان اول، مسعود (1390). بررسی پایایی و روایی مقیاس اضطراب هستی در بین دانش آموزان مقطع متوسطه استان ایلام. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، سال 8، شماره 13، صص 166-143.
32- Phillips, L. H., Henry, J. D., Scott, C., Summers, F., Whyte, M., & Cook, M. (2011). Specific impairments of emotion perception in multiple sclerosis. Neuropsychology, Vol 25, No 1: PP. 131-136