اثربخشی طرح‌واره‌درمانی بر کاهش اضطراب و افسردگی و بهبود عملکرد جنسی زنان مبتلا به واژینیسموس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه لرستان

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زرند

چکیده

مقدمه: یکی از اختلالات عملکرد جنسی که می‌تواند تاثیر ناخوشایندی بر سلامت روان زنان و روابط زناشویی آنان گذارد، واژینیسموس است. ﻫﺪف از اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ، بررسی اثربخشی طرح‌واره‌درمانی بر کاهش اضطراب و افسردگی و بهبود عملکرد جنسی زنان مبتلا به واژینیسموس شهر کرمان بود.
روش: پژوهش حاضر تحلیلی توصیفی از نوع نیمه‌آزمایشی بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل زنان مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر کرمان با اختلال واژینیسموس بود، 30 نفر به عنوان نمونه در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آزمایش و گروه کنترل [هر گروه 15 نفر] قرار گرفتند. گروه آزمایش 8 جلسه 90 دقیقه‌ای هفتگی به صورت گروهی مورد طرح‌واره‌درمانی قرار گرفتند. پرسشنامه‌های اضطراب کتل [1973]، افسردگی بک [1988] و عملکرد جنسی روزن و همکاران [2000] در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون بر روی دو گروه اجرا گردید. داده‌ها پس از گردآوری با استفاده از تحلیل کواریانس و اندازه‌گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
نتایج:نتایج حاکی از آن بود که طرح‌واره‌درمانی، موجب کاهش معنادار در میانگین نمرات اضطراب و افسردگی و افزایش معنادار در میانگین نمرات عملکرد جنسی گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل گردید [001/0>P]. میزان اضطراب و افسردگی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در مرحله پس‌آزمون و پیگیری 12ماهه نسبت به مرحله پیش‌آزمون کاهش معناداری داشت [001/0>P] و همچنین میزان عملکرد جنسی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در مرحله پس‌آزمون و پیگیری 12ماهه نسبت به مرحله پیش‌آزمون افزایش معناداری داشت [001/0>P].
بحث و نتیجه‌گیری: بر پایه یافته‌های این پژوهش نتیجه گرفته می‌شود که اثربخشی طرح‌واره‌درمانی بر کاهش اضطراب و افسردگی و بهبود عملکرد جنسی مراجعین به مراکز مشاوره موثر می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


 1- بلوریان، زهره؛ گنجلو، جواد(1387). اختلال کارکرد جنسی و برخی عوامل مرتبط با آن در زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر سبزوار. فصلنامه باروری و ناباروری، سال8، شماره 2، صص 170-163.
2- Clayton AH. (2010). The pathophysiology of hypoactive sexual desire disorder in women. International Journal of Gynecol Obstet, 110(1): pp. 7-11.
3- Lewis RW, Fugl-Meyer KS, Corona G, Hayes RD, Lauman EO, Moreira ED, et al. (2010). Definitions/epidemiology/risk factors for sexual dysfunction. Journal of Sex Med, 7(4 Pt 2): pp. 1598– 607.
4- American Psychiatric Association. (2000). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 4th ed. Washington, DC: American Psychiatric Association.
5- Jha S, Thakar R. (2010). Female sexual dysfunction. Eur Journal of Obstet Gynecol Reprod Biol, 153(12): pp. 117-23.
6- Hubin A, De Sutter P, Reynaert C. (2011). Etiological factors in female Hypoactive Sexual Desire Disorder. Sexologies, 20(3): pp. 149-57.
7- Kashdan TB, Adams L, Savostyanova A, Ferssizidis P, McKnight PE, Nezlek JB. (2011).Effects of social anxiety and depressive symptoms on the frequency and quality of sexual activity: a daily process approach. Behaviour Research and Therapy, 49(5): pp. 352-60.
8- Dewitte M, Van Lankveld J, Crombez G. (2011). Understanding sexual pain: a cognitive-motivational account. Pain, 152(2): pp. 251-3.
9- Bergeron S, Rosen NO, Morin M. (2011).Genital pain in women: Beyond interference with intercourse. Pain, 152(6): pp. 1223-5.
10- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Arlington: American Psychiatric Publishing.
11- Hayens RD, Bennett CM, Fairley CK, Dennerstein L. (2006). What can prevalence studies tell us about female sexual difficulty and dysfunction? Journal of Sex Med, 3(4): pp. 589–95.
12- Laurent SM, Simons AD. (2009). Sexual dysfunction in depression and anxiety: conceptualizing sexual dysfunction as part of an internalizing dimension. Clin Psychol Rev, 29)7(: pp.  573-85.
13- Trudel G, Goldfarb MR. (2010). Marital and sexual functioning and dysfunctioning, depression and anxiety. Sexologies, 19)3(: pp.  137-42.
14- Goldfarb MR, Trudel G, Boyer R, Préville M. (2007). Marital relationship and psychological distress: its correlates and treatment. Sexual Relat Ther, 22: pp.109-26.
15- Trudel G, Villeneuve L, Préville M, Boyer R, Fréchette, V. (2009). Sexuality, dyadic adjustment and psychological distress in elderly couples. Présentation au Congrès International Association of Gerontology and Geriatrics. Paris.
16- روزنهال، دیوید ال؛ مارتین، ای. پی. سلیگمن (1386). روانشناسی نابهنجاری آسیب‌شناسی روانی، ترجمه یحیی سید محمدی،۲ج، نشر ساوالان، تهران.
17- ساراسون، ایروین ‌جی؛ باربارا آر، ساراسون (1383). روانشناسی مرضی، ترجمه دکتر بهمن نجاریان و محمدعلی اصغری‌مقدم و محسن دهقانی، ۲جلد، رشد، چاپ 6، تهران.
18- کاپلان، هارولد؛ سادوک، بنجامین(۱۹۹۶) خلاصه روانپزشکی. جلد اول و دوم، ترجمه نصرت اله پور افکاری(۱۳۷۹)، انتشارات شهر آب-آغاز، چاپ اول، تهران.
19- Segraves RT. (1998). Psychiatric illness and sexual function. Int Journal of Obs Gyn, 10(2): pp.131-3.
20- Fuchs K. (1980). Therapy of vaginismus by hypnotic desensitization. Am Journal of Obst Gyne, 137(1): pp. 1-7.
21- اسماعیلی، معصومه؛ آذر، ماهیار؛ و ایرانپور، چنگیز(1382). شیوع علائم اضطرابی در بیماران مبتلا به واژینیسموس ارجاع شده به یک کلینیک خصوصی در تهران سال 80-81، فصلنامه باروری و ناباروری، صص. 163-156.
22- Hallvorsen JG, Metz MF. (1992). Sexual dysfunction, part II: Diagnostic, management, and prognostic. Journal of American Board of Family Practice, 5: pp. 177-199.
23- Dove NL, Wiederman, M. W. (2000). Cognitive distraction and women’s sexual functioning. Journal of sex and marital therapy, 26: pp.  67-78.
24- Nobre PJ, Pinto-Gouveia J. (2008). Differences in automatic thoughts presented during sexual activity between sexually functional and dysfunctional males and females. Journal of cognitive therapy and research, 32: 37-49.
25- Kuffel SW, Helman JR. (2006). Effects of depressive symptoms and experimentally adopted schemas on sexual arousal and affect in sexually healthy women, Archives of sexual behavior, 35(2): pp. 160-174.
26- Bernhard LA. (2002). Sexuality and sexual health care for women. Journal of Clin Obstet Gynecol, 45(4): pp. 1089-98.
27- McCarthy BW. (1986). A cognitive-behavioral approach to understanding and treating sexual trauma. Journal of Sex and Marital Therapy, 12: pp. 322–329.
28- Carey MP, Wincze JP, & Meisler AW. (1993). Sexual dysfunction: Male erectile disorder. In D.H. Barlow [Ed.], Clinical handbook of psychological disorders: A step by step treatment manual (2nd ed., pp. 442–480). New York: Guilford Press.
29- Rosen RC, Leiblum SR, & Spector I. (1994). Psychologically based treatment for male erectile disorder: A cognitive-interpersonal model. Journal of Sex and Marital Therapy, 20: pp. 67–85.
30- Sbrocco T, & Barlow DH. (1996). conceptualizing the cognitive component of sexual arousal: Implications for sexuality research and treatment. In P. M. Salkovskis [Ed.], Frontiers of cognitive therapy. pp. 419–449. New York: Guilford Press.
31- یدالهی باستانی, سوگل؛ حمیدطاهر نشاط دوست؛ محمدرضا عابدی و احمد عابدی، ۱۳۹۱، اثربخشی طرح واره درمانی برکاهش علائم اختلال بدشکلی بدنی درمبتلایان به بدشکلی بدنی : پژوهش مورد منفرد، چهارمین کنگره بین المللی روان تنی (سایکوسوماتیک)، اصفهان، دانشگاه آزاداسلامی واحد خوراسگان.
32- Young J, Kloskov J, and Vyshar M. (1950). Schema therapy (practical guide for clinicians). Translator: Hamidpoor, H, and Andooz, Z. Tehran: Arjomand. 2010.
33- محمدی, اعظم؛ علی اکبری دهکردی، مهناز؛ علی پور، احمد؛  و محتشمی، طیبه. (۱۳۹۳). تاثیر درمان شناختی رفتاری واژینیسموس بر کاهش اضطراب مبتلایان، اولین کنگره ملی روانشناسی خانواده گامی در ترسیم الگوی مطلوب خانواده، اهواز، انجمن علمی روانشناسی خانواده ایران، دانشگاه شهید چمران اهواز
34- ملیانی، مهدیه؛ اللهیاری، عباس علی؛ آزادفلاح، پرویز؛ فتحی آشتیانی، علی؛ و طاولی، آزاده(1393). مقایسه اثربخشی درمان ذهن آگاهی مبتنی بر شناخت و درمان شناختی- رفتاری بر پیش بین های عود در مبتلایان به افسردگی اساسی عود کننده. روانشناسی بالینی و شخصیت ، سال ۲ ، شماره 10، صص. ۷۵-۸۶.
35- رستمی، رضا؛ رامش، سمیه؛ همت بلند، الهه(1395) اثربخشی ترکیب درمان شناختی رفتاری و بیوفیدبک در درمان مبتلایان به واژینیسموس: یک مطالعه پایلوت، مجله سلامت جامعه، سال 10، شماره 1، صص77 -72.
36- حمید، نجمه؛ دهقانی زاده، زهرا؛ و فیروزی، علی اصغر. (1391). تأثیر درمان شناختی- رفتاری بر عملکرد جنسی زنان مبتلا به اختلال واژینیسموس، مجله زنان، مامایی و نازایی ایران، سال 15، شماره 20، صص 11-1.
37- ملکی زهرا، نادری ایمان، عاشوری جمال، زاهدی امید.(1394). تاثیر طرح‌واره‌درمانی بر کاهش علائم اختلالات اضطراب و افسردگی دانشجویان پرستاری و مامایی. مجله مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی یزد، سال10، شماره 1، صص ۴۷-۵۶.
38-آقائی پور گواسرائی، مائده؛ طاولی، آزاد؛ کمال، اکرم سادات؛ غفوری غلامی، زینب(1397). مقایسه اثربخشی سه روش درمانگری مبتنی بر طرح‌واره، شناختی - رفتاری و ذهن آگاهی بر کاهش اضطراب و افسردگی همسران جانبازان، روانشناسی بالینی و شخصیت، سال 17، شماره 1، صص. 123-134.
39- Renner F, Arntz A, Peeters FP, Lobbestael J, Huibers MJ. (2016). Schema therapy for chronic depression: Results of a multiple single case series. Behaviour Therapy and Experimental Psychiatry, 51: pp. 66-73.
40- Malogiannis IA, Arntz A, Spyropoulou A, Tsartsara E, Aggeli A, Karveli S, Vlavianou M, Pehlivanidis A, Papadimitriou GN, Zervas I. (2014). Schema therapy for patients with chronic depression: a single case series study. Behaviour Therapy and Experimental Psychiatry, 45(3): pp. 319-29.
41- Şafak Öztürk C, Arkar H. (2017). Effect of Cognitive Behavioral Therapy on Sexual Satisfaction, Marital Adjustment, and Levels of Depression and Anxiety Symptoms in Couples with Vaginismus, Turk Psikiyatri Derg, 28(3): pp.172-180.
42- Aliakbari Dehkordi M, Mohammadi A, Alipour A. (2017). The Impact of Cognitive Behavioral Sex Therapy on Decreasing Anxiety and Increasing Sexual Function in People with Vaginismus, International Journal of Health Studies, 3)2(.
43- Ramesh S, Rostami R, Merghati Khoei EA, Hemmat Boland E. (2016). Effectiveness of combination of cognitive behavoral therapy and biofeedback on vaginismus patents? Sexual function and marital status, Journal of Applied Counseling, 6)1): pp. 1-22.
44- Ter Kuile MM, van Lankveld JJ, de Groot E, Melles R, Neffs J, Zandbergen M. (2007). Cognitive-behavioral therapy for women with lifelong vaginismus: process and prognostic factors. Behav Res Ther. 2007; 45)2(: pp. 359-73.
45- Ward E, Ogden J. (2010). Experencing vaginismus- sufferers beliefs aboat causes and effects. Sexual and Relationship Therapy, 25)4(: pp. 434-446.
46- Cattell RB. (1973). Personality and mood by questionnaire. San Francisco: Jossey-Bass.
47- شاهجویی، تقی (1385)، بررسی و رابطه اضطراب حالت – صفت و اضطراب امتحان. پایان نامه کارشناسی روانشناسی، دانشگاه سمنان.
48- هومن، حیدر علی؛ وطن خواه، حمیدرضا؛ حاتمی کیا، افسانه؛ احمدی سرتختی، عماالدرین(1390). همتراز سازی دو آزمون اضطراب کتل و اشپیلبرگر در دبیرستان های شهر تهران. نشریه تحقیقات روانشناختی، دوره 3، شماره 11.
49- Beck, A. T., Clarck, D. A. (1988). Anxiety and depression: An information processing perspective. Anxiety Research, 1)1(: pp.  23-36.
50- جوکار، مهناز(1383). بررسی اثربخشی مشاوره شخصی، مشاوره تلفنی و کتاب درمانی با روش شناختی بک در کاهش علائم افسردگی در مرکز مشاوره دانشگاه اصفهان [پایان نامه کارشناسی ارشد]. دانشگاه اصفهان.
51- استفان ‌دابسون، کیت؛ محمدخانی، پروانه؛ مساح ‌چولابی، امید(۱۳۸۶). مختصات روان‌سنجی پرسشنامه افسردگی بک -۲ در یک نمونه بزرگ مبتلایان به اختلال افسردگی اساسی. مجله توانبخشی، 8: صص. 28-0.
52- محمدی، خدیجه؛ حیدری، معصومه؛ فقیه زاده، سقراط(1387). اعتبار نسخه فارسی مقیاس Female Sexual Function Index-FSFI به عنوان شاخص عملکرد جنسی زنان، سال7، شماره 3، صص 269-0.
53- یانگ، جفری؛ کلوسکو، ژانت و ویشار، مارجوری.(2003). طرح‌واره‌درمانی، راهنمای کاربردی برای متخصصان بالینی. جلد اول، ترجمه حسن حمیدپور و زهرا اندوز(1391)، تهران: انتشارات ارجمند.
54- Carter, J. D., McIntosh, V. V., Jordan, J., et al. (2013). Psychotherapy for depression: A randomized clinical trial comparing schema therapy and cognitive behavior therapy. Journal of Affective Disorders, 151)2(: pp. 500-5.