نقش میانجی‌گر صفات شخصیتی پیشنهادی DSM-5 در اثربخشی درمانگری شناختی رفتاری بر اختلال بی‌خوابی دانشجویان دانشگاه کردستان

نویسنده

دانشگاه کردستان

چکیده

مقدمه: بی‌خوابی از شایع‌ترین اختلال‌های خواب و درمانگری شناختی رفتاری از جمله روش‌های درمانی مؤثر برای آن است. صفات شخصیت، علاوه بر اینکه یک عامل احتمالی آماده ساز و تداوم بخش بی‌خوابی است می‌تواند پیش‌بینی کننده پیامدهای مداخلات درمانی برای این اختلال باشد. هدف پژوهش حاضر تعیین نقش میانجی‌گر صفات شخصیتی پیشنهادی (دی. اس. ام. - 5) در تأثیر درمانگری شناختی رفتاری بر علایم بی‌خوابی دانشجویان دانشگاه کردستان بود.
روش: 34 نفر از دانشجویان مبتلا به بی‌خوابی با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند، در دو گروه 17 نفری آزمایش و کنترل قرار گرفتند و با پرسشنامه‌ی شدت بی‌خوابی و پرسشنامه‌ی شخصیت برای  (دی. اس. ام. - 5) مورد ارزیابی قرار گرفتند. طرح پژوهشی، از نوع آزمایشی همراه با پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. داده‌ها با آزمون‌های آماری توصیفی و تحلیل کواریانس تک متغیره و با استفاده از نسخه 22 نرم‌افزار (اس. پی. اس. اس.) تجزیه و تحلیل شدند.
نتایج: نتایج پژوهش بیانگر کاهش معنادار در نمرات آزمون‌های شدت بی‌خوابی در گروه آزمایش، نسبت به شرکت‌کنندگان گروه کنترل بود که این نشان‌دهنده‌ی اثربخشی درمان بود. علاوه بر این، نتایج نشان داد که نمرات بالا در تمام صفات شخصیتی پیشنهادی (دی. اس. ام. - 5) ارتباط معناداری با کاهش اثرات درمانی داشتند. از آن میان، نقش صفات عجیب و غریب بودن، خودبزرگ بینی، توجه‌طلبی، فقدان احساس لذت، اجتناب از صمیمی‌شدن، حواس‌پرتی، تحریک‌پذیری و بی‌ثباتی هیجانی بیش از سایر صفات بود.
بحث و نتیجه‌گیری: صفات شخصیتی مرضی قادر هستند شرایط درمانی بیماران را پیچیده‌تر و اثربخشی درمانی شناختی رفتاری را کاهش دهند. بنابراین، لازم است که پیش از آغاز مداخلات درمانی مورد ارزیابی قرار گیرند و در صورت امکان، خود آنها در کانون درمان قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها


1- American Psychiatric Association& American Psychiatric Association (2013). Diagnostic And Statistical Manual Of Mental Disorders Fifth Edition (DSM-5).Washington, DC: American psychiatric association. 2- Harris, A. L., Carney, C. E., Moss, T. G., & Edinger, J. D (2010). Distinguishing rumination from worry in clinical insomnia. Behaviour research and therapy 48(6) 540-546. 3- Taylor, D. J., Gardner, C. E., Bramoweth, A. D., Williams, J. M., Roane, B. M., Grieser, E. A., & Tatum, J. I (2011). Insomnia and mental health in college students. Behavioral sleep medicine 9(2) 107-116. 4- Taylor, D. J., Zimmerman, M. R., Gardner, C. E., Williams, J. M., Grieser, E. A., Tatum, J. I., ... & Ruggero, C (2014). A pilot randomized controlled trial of the effects of cognitive-behavioral therapy for insomnia on sleep and daytime functioning in college students. Behavior therapy 45(3) 376-389. 5- Lund, H. G., Reider, B. D., Whiting, A. B., & Prichard, J. R (2010). Sleep patterns and predictors of disturbed sleep in a large population of college students.The Journal of Adolescent Health 46(2) 124–132. 6-Vail-Smith, K., Felts, W. M., & Becker, C. M (2009). Relationship between sleep quality and health risk behaviors in undergraduate college students. College Student Journal 43(3) 924–930. 7- Park, J., An, H., sook Jang, E., & Chung, S (2012). The influence of personality and dysfunctional sleep-related cognitions on the severity of insomnia. Psychiatry research 197(3) 275-279. 9- Abollah,i A., Nazar, AM., Hasani, J., Darharaj, M., Behnam Moghadam, M (2015). Effectiveness of Cognitive- behavioral Group Therapy on Insomnia Symptoms in Students. Armaghane-danesh, Yasuj University of Medical Sciences Journal 20(1) 11-18. 10- Clark, D. A., & Beck, A. T (2010). Cognitive theory and therapy of anxiety and depression: convergence with neurobiological findings. Trends in cognitive sciences 14(9) 418-424. 11- Trockel, M., Karlin, B. E., Taylor, C (2015). B., Brown, G. K., & Manber, R. Effects of cognitive behavioral therapy for insomnia on suicidal ideation in veterans. Sleep 38(2) 259-265. 12- Schwartz, D. R., & Carney, C. E (2012). Mediators of cognitive-behavioral therapy for insomnia: A review of randomized controlled trials and secondary analysis studies. Clinical psychology review 32(7) 664-675. 13- Myers, E., Startup, H., & Freeman, D (2011). Cognitive behavioural treatment of insomnia in individuals with persistent persecutory delusions: a pilot trial. Journal of behavior therapy and experimental psychiatry 42(3) 330-336. 14- Freeman, D., Waite, F., Startup, H., Myers, E., Lister, R., McInerney, J., ... & Foster, R (2015). Efficacy of cognitive behavioural therapy for sleep improvement in patients with persistent delusions and hallucinations (BEST): a prospective, assessor-blind, randomised controlled pilot trial. The Lancet Psychiatry 2(11) 975-983. 15- Hersen, M. & Rosqvist, J. Psychological Assessment, Case Conceptualization, and Treatmen. New Jersey; 2007. 16- Ong, J. C., Ulmer, C. S., & Manber, R (2012). Improving sleep with mindfulness and acceptance: a metacognitive model of insomnia. Behaviour research and therapy 50(11) 651-660. 18- van de Laar, M., Verbeek, I., Pevernagie, D., Aldenkamp, A., & Overeem, S (2010). The role of personality traits in insomnia. Sleep medicine reviews 14(1) 61-68. 19- Samuel, D. B., Hopwood, C. J., Krueger, R. F., Thomas, K. M., & Ruggero, C. J (2013). Comparing methods for scoring personality disorder types using maladaptive traits in DSM-5. Assessment 20(3) 353-361. 20- Strickland, C (2014). M. Validating the personality inventory for DSM-5: A trait-based model of personality disorders (Doctoral dissertation, THE FLORIDA STATE UNIVERSITY). 21- Edinger, J. D., & Means, M. K (2005). Cognitive–behavioral therapy for primary insomnia. Clinical Psychology Review 25(5) 539-558. 22- Timpano, K. R., Carbonella, J. Y., Bernert, R. A., & Schmidt, N. B (2014). Obsessive compulsive symptoms and sleep difficulties: Exploring the unique relationship between insomnia and obsessions. Journal of psychiatric research 57, 101-107. 23- Dastani M., Jomheri F., Fathi- Ashtiani A., Sadeghniiat Kh, Someloo S (2011). Effectiveness of drug therapy and behavioral therapy on chronic insomnia. Journal of Behavioral Sciences 5(1) 27-32. 24- Anderson J. L., Selbom M. R. BagbyM, Veltri O. C., Markon K. E., and Krueger R. F (2012). On the Convergence Between PSY-5 Domains and PID-5 Domains and Facets: Implications for Assessment of DSM-5 Personality Traits. Assessment. 25- Hertenstein, E., Johann, A., Baglioni, C., Spiegelhalder, K., & Riemann, D (2016). Treatment of insomnia–A preventive strategy for cardiovascular and mental disorders. Mental Health &Prevention 4(2) 96-103. 26- Norell-Clarke, A., Jansson-Fröjmark, M., Tillfors, M., Holländare, F., & Engström, I (2015). Group cognitive behavioural therapy for insomnia: Effects on sleep and depressive symptomatology in a sample with comorbidity.Behaviour research and therapy 74: 80-93. 27- Freeman, D., Sheaves, B., Goodwin, G. M., Yu, L. M., Harrison, P. J., Emsley, R., ... & Espie, C. A (2015). Effects of cognitive behavioural therapy for insomnia on the mental health of university students: study protocol for a randomized controlled trial. Trials 16(1): 1-15. 28- Järnefelt, H., Sallinen, M., Luukkonen, R., Kajaste, S., Savolainen, A., & Hublin, C (2015). Cognitive behavioral therapy for chronic insomnia in occupational health services: Analyses of outcomes up to 24 months post-treatment. Behaviour research and therapy 56: 16-21. 29- Bélanger, L., LeBlanc, M., & Morin, C. M (2014). Cognitive behavioral therapy for insomnia in older adults. Cognitive and Behavioral Practice 19(1) 101-115. 30- Esmaeili, M., Basiri, N., Shakibaee, F (2015). The Effect of Cognitive Behavioral Therapy focused in Insomnia (CBTFI) on Improving Sleep Quality and Insomnia Severity in Patients with Primary Insomnia Disorder.J Res Behave Sci 13(3) 174-184. 31- Eidelman, P. Talbot, L. Ivers, H. B´elanger, L. Morin, C. M. & Harvey, A. G (2015). Change inDysfunctional Beliefs about Sleep in Behavior Therapy, Cognitive Therapy, and Cognitive Behavior Therapy for Insomnia. Behavior Therapy. 32- Heckler, C. E., Garland, S. N., Peoples, A. R., Perlis, M. L., Shayne, M.,Morrow, G. R., ... & Roscoe, J. A (2016). Cognitive behavioral therapy for insomnia, but not armodafinil, improves fatigue in cancer survivors with insomnia: a randomized placebo-controlled trial. Supportive Care in Cancer 24(5) 2059-2066. 33- Larouche, M., Lorrain, D., Côté, G., & Bélisle, D (2015). Evaluation of the effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy to treat chronic insomnia. Revue européenne de psychologie appliquée 65: 115–123 34- Rosen, R. C., Lewin, D. S., Goldberg, L., & Woolfolk, R. L (2000). Psychophysiological insomnia: combined effects of pharmacotherapy and relaxation-based treatments.Sleep medicine 1(4) 279-288. 35- Rowshan Ravan, A., Bengtsson, C., Lissner, L., Lapidus, L., & Björkelund, C (2010). Thirty‐six‐year secular trends in sleep duration and sleep satisfaction, and associations with mental stress and socioeconomic factors–results of the Population Study of Women in Gothenburg, Sweden. Journal of sleep research 19(3) 496-503. 36- Vincent, N. K., & Walker, J. R (2000). Perfectionism and chronic insomnia. Journal of psychosomatic research 49(5) 349-354. 37- Saber, F., Musavi, SV., Salehi, I (2011). Comparison of personality characteristics and problem-solving styles in male addicts and non-addicts. Journal of research & Addiction office 5(19) 39-55.