روانشناسی بالینی و شخصیت

روانشناسی بالینی و شخصیت

مطالعۀ امکان‌سنجی: چیستی، چرایی و جایگاه آن در روان‌شناسی بالینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فاطمه اخوان عبیری 1
محمدرضا شعیری 2
حجت اله فراهانی 3
ارسیا تقوا 4
1 دانش‌آموختۀ دکتری تخصصی روان‌شناسی بالینی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 دانشیار روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
3 دانشیار روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران
4 استاد روان‌پزشکی، گروه روان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران
10.22070/cpap.2026.20980.1798
چکیده
در نظام سلامت، ضروری است مداخلات شواهد - محور پس از طرح و معرفی به جامعۀ علمی، ارزیابی­ های سخت­گیرانه ­ای را در زمینه امکان­پذیری پشت‌سر بگذرانند. انتخاب مداخلات جدید، در گام نخست، تا حدودی بر قضاوت دربارۀ امکان­ سنجی آن­ها استوار است. مطالعات امکان­ سنجی می‌کوشند به این پرسش پاسخ دهند که آیا یک مداخله در نمونه ­ای کوچک قابلیت اجرا و اثربخشی دارد یا خیر. در صورت دریافت پاسخ مثبت، مسیر پژوهش به سوی مطالعات گسترده‌تر، از جمله کارآزمایی‌های بالینی، هدایت می­شود.
مقالۀ حاضر بر آن است تا با نگاهی به خاستگاه مطالعات امکان‌‌سنجی و جایگاه آن در روان‌شناسی، به این مفهوم اشاره داشته‌ باشد. هم‌چنین، با تأکید بر ضرورت اجرای این مطالعات، مؤلفه‌های اساسی، اهداف و اهمیت توجه به تفاوت‌های فرهنگی را مورد بحث قرار می‌دهد و به‌صورت عملیاتی، گام‌های اجرای یک مطالعۀ امکان‌سنجی را ترسیم می‌کند.
چنان‌که ابزارهای روان‌آزمایی هنگام ورود به فرهنگی لازم است ویژگی‌های روان‌سنجی آن‌ها مورد مطالعه قرار گیرد، یک برنامۀ روان‌درمانی جدید نیز برای به‌کارگیری در فرهنگ مقصد خود، نیازمند عبور از تنگنای روش‌شناختی مطالعۀ امکان‌سنجی خواهد بود تا مناسبت آن برای گسترش در یافتار جدید احراز گردد.
کلیدواژه‌ها
امکان‌سنجی
امکان‌پذیری
کار آزمایی بالینی
تفاوت‌های فرهنگی
روان‌درمانی

عنوان مقاله English

Feasibility Study: The What, the Why, and the Place on Clinical Psychology

نویسندگان English

Fatemeh Akhavan-Abiri 1
mohammad reza shairi 2
Hojjatollah Farahani 3
arsia Taghva 4
1 Ph.D. Graduate of Clinical Psychology, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Shahed University, Tehran, Iran
2 Associate Professor of Clinical Psychology, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Shahed University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
4 Professor, Department of Psychiatry, Military Psychiatry 505 Hospital, AJA University of Medical Sciences, Tehran, Iran
چکیده English

Evidence-based interventions must undergo rigorous feasibility assessments after being designed and introduced to the scientific community in the health system. The judgment about their feasibility conforms, to some extent, to a basis to select new interventions as the first step. Feasibility studies seek to answer whether the intervention works in a small sample. If the answer is positive, the research progresses towards a full-scale study, such as a randomized controlled trial. The present article intends to refer to this concept by looking at the origin of feasibility studies and their place in psychology. It will then outline the necessity of conducting feasibility studies by considering their various components, the objectives of these studies, the importance of cultural differences, in an operational manner, and the steps to conduct a feasibility study. Just as psychometric properties of psychological testing instruments need to be studied when they are introduced into a new culture, a new psychotherapy program will need to overcome the methodological bottleneck of a feasibility study to be applied in its target culture to determine its suitability for expansion into the new context.

کلیدواژه‌ها English

Feasibility
Clinical Trial
Cultural Differences
Psychotherapy
1-    Bowen DJ, Kreuter M, Spring B, Cofta-Woerpel L, Linnan L, Weiner D, ... & Fernandez M. How we design feasibility studies. American journal of preventive medicine. 2009; 36(5): 452-457.
doi:10.1016/j.amepre.2009.02.002
2-    O’Cathain A, Hoddinott P, Lewin S, Thomas KJ, Young B, Adamson Je, et al. Maximizing the impact of qualitative research in feasibility studies for randomised controlled trials: guidance for researchers. Pilot and feasibility studies. 2015; 1(1): 1-13. doi:10.1186/s40814-015-0026-y
3-     Hanford LD. Article (MSC) Feasibility study guidelines: by Lloyd D. Hanford, Sr., Institute of Real Estate Management (National Association of Real Estate Boards, 155 East Superior Street, Chicago, Illinois 60611, USA), 1972, 131 pp.
https://alnk.ir/cq3
4-    Mukherjee M, Roy S. Feasibility studies and important aspect of project management. International Journal of Advanced Engineering and Management. 2017; 2(4): 98-100.
doi:10.24999/IJOAEM/02040025
5-    Gadke DL, Kratochwill TR, Gettinger M. Incorporating feasibility protocols in intervention research. Journal of School Psychology. 2021; 84: 1-18. doi:10.1016/j.jsp.2020.11.004
6-    Arain M, Campbell MJ, Cooper CL, Lancaster GA. What is a pilot or feasibility study? A review of current practice and editorial policy. BMC Medical Research Methodology. 2010; 10(1): 1-7. doi:10.1186/1471-2288-10-67
7-    Whitehead AL, Sully BG, Campbell MJ. Pilot and feasibility studies: is there a difference from each other and from a randomized controlled trial?. Contemporary clinical trials. 2014; 38(1): 130-133. doi:10.1016/j.cct.2014.04.001
8-    Eldridge SM, Lancaster GA, Campbell MJ, Thabane L, Hopewell S, Coleman CL, Bond CM. Defining feasibility and pilot studies in preparation for randomised controlled trials: development of a conceptual framework. PloS one. 2016; 11(3): e0150205.
doi:10.1371/journal.pone.0150205
9-    Tickle-Degnen L. Nuts and bolts of conducting feasibility studies. The American Journal of Occupational Therapy. 2013; 67(2): 171-176.
doi:10.5014/ajot.2013.006270
10- Carter SL, Wheeler JJ. The social validity manual: Subjective evaluations of interventions (2nd ed.). Elsevier; 2019.
https://shop.elsevier.com/books/the-social-validity-manual/carter/978-0-12-816004-6
11- Orsmond, G. I., Cohn, E. S. The distinctive features of a feasibility study: objectives and guiding questions. OTJR: occupation, participation and health. 2015; 35(3): 169-177.
doi:10.1177/1539449215578649
12- Zarani F, behzadpoor S, babaeai Z. Analysis of the Role of Culture in Psychopathology. Rooyesh. 2017; 6(1): 191-224. http://frooyesh.ir/article-1-224-en.html [In Persian]
13- American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders Fifth Edition – Text Revision. Washington: American Psychiatric Association; 2022.
doi:10.1176/appi.books.9780890425787
14- Linstone HA, Turoff M. editors. The Delphi method: techniques and applications. Reading, MA: Addison-Wesley; 2002.
doi:10.2307/3150755
15- Sahal N, Reintjes R, Eltayeb EM, Aro AR. Feasibility of implementing recommendations to improve communicable diseases surveillance-a modified Delphi study. African health sciences. 2011; 11: 93-99. doi:10.4314/ahs.v11i3.70077
16- Aarts MJ, Schuit AJ, van de Goor IA, van Oers HA. Feasibility of multi-sector policy measures that create activity-friendly environments for children: results of a Delphi study. Implementation Science. 2011; 6: 1-10.
doi:10.1186/1748-5908-6-128
17- Devaney L, Henchion M, Bonsall B, O’Reilly P, McDonnell K. BioÉire Feasibility Analysis Preliminary Assessment of Delphi Value Chains; 2017. Retrieved 22 Mar 2025.  
https://www.teagasc.ie/media/website/publications/2017/bioeire-feasibility-analyis-report_devaney-et-al-2017.pdf
18- Goodrich DE, Miake-Lye I, Braganza MZ, Wawrin N, Kilbourne AM. The QUERI roadmap for implementation and quality improvement. Washington (DC): Department of Veterans Affairs (US); 2020.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33400452/
19- Crawley SA, Kendall PC, Benjamin CL, Brodman DM, Wei C, Beidas RS, et al. Brief cognitive-behavioral therapy for anxious youth: Feasibility and initial outcomes. Cognitive and behavioral practice, 2013; 20(2): 123-133.
doi:10.1016/j.cbpra.2012.07.003
20- Ong JC, Dawson SC, Mundt JM, Moore C. Developing a cognitive behavioral therapy for hypersomnia using telehealth: a feasibility study. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2020; 16(12): 2047-2062. doi:10.5664/jcsm.8750
21- Hollmann K, Allgaier K, Hohnecker CS, Lautenbacher H, Bizu V, Nickola M, et al. Internet-based cognitive behavioral therapy in children and adolescents with obsessive compulsive disorder: a feasibility study. Journal of Neural Transmission. 2021; 128(9): 1445-1459. doi:10.3389/fpsyt.2022.989550
22- Jadad AR; Enkin MW. Randomized Controlled Trials: Questions, Answers and Musings, 2nd Ed. Toronto: Blackwell; 2007.
doi:10.1002/9780470691922
23- Mohajan HK. Two criteria for good measurements in research: Validity and reliability. Annals of Spiru Haret University. Economic Series. 2017; 17(4): 59-82.
doi:10.26458/1746
24- Anastasi A. Psychological Testing. Barahani MT, Translator. Tehran: University of Tehran; 2007. [In Persian]