روانشناسی بالینی و شخصیت

روانشناسی بالینی و شخصیت

مقایسه اثربخشی درمان هیجان مدار و درمان فراشناخت بر بهزیستی روانشناختی زنان دارای ترومای دوران کودکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
10.22070/cpap.2026.22211.1977
چکیده
مقدمه: ترومای دوران کودکی، عاملی تعیین‌کننده در آسیب‌پذیری‌های روانی بزرگسالی است که می‌تواند سلامت روان و عملکرد اجتماعی فرد را به‌طور پایدار تحت تأثیر قرار دهد. هدف از پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی درمان هیجان مدار و درمان فراشناخت را بر بهزیستی روانشناختی زنان دارای ترومای دوران کودکی بود.
روش: این پژوهش شبه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون، پیگیری دو ماهه و گروه کنترل، بر روی ۴۵ دانشجوی زن ۱۸ تا ۴۰ سال دانشگاه شهید باهنر کرمان (دارای تجربه ترومای دوران کودکی) در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ اجرا شد. شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی به سه گروه تقسیم شدند: درمان هیجان‌مدار (۱۵ نفر)، درمان فراشناخت (۱۵ نفر) و گروه کنترل (۱۵ نفر). گروه‌های آزمایش به مدت ۸ جلسه ۶۰ دقیقه‌ای تحت درمان هیجان‌مدار برگرفته از (گرینبرگ، ۲۰۰۸) یا درمان فراشناخت (ولز، ۲۰۰۰) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های ترومای دوران کودکی( (CTQ، برنشتاین و همکاران، (2003م) و بهزیستی روانشناختی ( (PWB، ریف و همکاران ( ۱۹۸۹م) جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره، آزمون تعقیبی بن‌فرونی و نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۳ انجام گرفت.
نتایج: یافته‌ها نشان داد که هر دو مداخله، تأثیر معناداری بر بهبود بهزیستی روان‌شناختی در مراحل پس‌آزمون و پیگیری داشتند (p < 0.05). نتایج آزمون تعقیبی حاکی از اثربخشی بیشتر درمان فراشناخت نسبت به درمان هیجان‌مدار بر شاخص بهزیستی روان‌شناختی بود (p < 0.05).
بحث و نتیجه‌گیری: بنابر نتایج پژوهش حاضر، هر دو رویکرد درمان هیجان‌مدار و فراشناخت، راهکارهای درمانی کارآمدی جهت ارتقای بهزیستی روان‌شناختی زنانِ متاثر از ترومای دوران کودکی محسوب می‌شوند. با توجه به برتری آماری درمان فراشناخت، اولویت با به‌کارگیری این رویکرد جهت طراحی پروتکل‌های درمانی در مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی و بهبود شاخص‌های بهزیستی در این گروه از مراجعان می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comparison of the Effectiveness of Emotion-Focused Therapy and Metacognitive Therapy on the psychology well-being of Women with Childhood Trauma

نویسندگان English

mahsa dehghani soltani 1
farhad kahrazei 2
bahman kord tamini 2
Mahmoud shirazi 2
1 1- Ph.D Student Psychology, Department of Psychology , Faculty of Educational and Psychology , University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 : Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational and Psychology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده English

Introduction: Childhood trauma is a major risk factor for psychological difficulties in adulthood, with lasting effects on mental health and social functioning. This study compared the effectiveness of Emotion-Focused Therapy (EFT) and Metacognitive Therapy (MCT) in improving psychological well-being in women with a history of childhood trauma.

Method: This quasi-experimental study employed a pretest–posttest design with a two-month follow-up and a control group. Participants were 45 female students aged 18–40 from Shahid Bahonar University of Kerman (2024–2025) who reported childhood trauma. They were randomly assigned to three groups: EFT (n = 15), MCT (n = 15), and control (n = 15). Intervention groups received eight 60-minute sessions based on Greenberg’s EFT model (2008) or Wells’s MCT model (2000); the control group received none. Data were collected using the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ) (bernstein, 2003) and Ryff’s Psychological Well-Being Scale (PWB), and analyzed using multivariate analysis of covariance and Bonferroni post hoc tests in SPSS 23.

Results: Both EFT and MCT significantly improved psychological well-being at posttest and follow-up (p < .05). MCT demonstrated significantly greater effectiveness than EFT (p < .05).

Discussion and conclusion: Both approaches are effective interventions for women affected by childhood trauma. However, given the superior outcomes of MCT, it may be considered the preferred approach for counseling and psychological services aimed at promoting well-being in this population.

کلیدواژه‌ها English

Psychological well-being
Childhood trauma
Metacognitive Therapy
Emotion- Focused Therapy
women